بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ١٤٢ - نظريه تقدم آراى نجاشى بر كشى و شيخ طوسى

پديد نمى‌آيد؛ بلكه يك رأى، مظنون و رأى ديگر، موهوم خواهد بود. از اين رو، در موارد تعارض ميان آراى نجاشى و آراى شيخ طوسى، بايد رأى شيخ طوسى را موهوم شمرد.[١] شهيد ثانى نيز در مسالك الأفهام، پس از بيان «دقيق‌تر بودن نجاشى نسبت به ديگران و آشناتر بودن وى به حال رجال»، چنين استدلال مى‌كند:

زيرا معيار در رجال، اطّلاع از اشخاص و اوصاف و انساب آنان و چيزهايى مانند اينهاست.[٢] اين تعبير، خود، به وجود اين مرجّح در نجاشى رحمه الله اشاره دارد.

نجاشى رحمه الله در كتابش اطّلاعات بسيارى را درباره احوال افراد و فرزندان و برادران و اجداد آنان و نيز احوال و منازعات بين آنان ارائه كرده است، تا آن جا كه گويى در بين آنان بوده و گزارش نموده است.[٣] نكته‌اى كه عنايت به آن لازم است، اين كه: گرچه امكان دارد كه كسى بدون اطّلاع از حال نزديكان يك فرد، از حال آن فرد، مطّلع باشد، ولى ظنّ فعلى وجود دارد كه معرّفى كردن كسى كه هم از حال فرد و هم از حال نزديكان و اجداد وى مطّلع است، بسيار قوى‌تر از معرّفى كردن كسى است كه تنها از حال همان فرد، اطّلاع دارد.[٤] دليل چهارم. بيشتر راويان حديث از ائمّه عليهم السلام، از اهالى كوفه و مناطق نزديك به آن بوده‌اند. نجاشى رحمه الله نيز از شخصيّت‌هاى كوفى و از خاندانى مشهور و مورد مراجعه مردم كوفه بوده است.

بديهى است كه نجاشى رحمه الله نسبت به شيخ طوسى كه از منطقه طوس بوده، به حال راويان، آشناتر باشد، هرچند كه شيخ طوسى ابتدا در بغداد و سپس در نجف به تحصيل و تدريس پرداخته است.

[١]. الرسائل الرجاليّة، ج ٢، ص ٣١٨

[٢]. مسالك الأفهام، ج ١، ص ٤٠٥

[٣]. رجال السيّد بحر العلوم، ج ٢، ص ٤٨

[٤]. الرسائل الرجاليّة، ج ٢، ص ٣١٩