بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٢١٣ - شش طرق و اسناد

شش. طرق و اسناد

شيخ طوسى رحمه الله در نگارش الفهرست، بر اساس ضوابط فهرست‌نگارى، ضمن معرّفى مؤلّفان كتب و تأليفات آنان، اسناد خود را به مؤلّفان و مؤلّفاتشان ذكر كرده است و حتّى گاه، اسناد و طرق متعدّدى را به كتاب‌هاى مؤلّفان آورده است.

فايده مهمّ اين طرق و اسناد، اثبات انتساب تأليفات به مؤلّفانشان و نيز امكان تعويض اسناد شيخ طوسى در مواردى با شيوه خاص است. بحث تفصيلى از شيوه استفاده از اين مبانى را در فصل آينده تشريح خواهيم كرد.

از سوى ديگر، بايد توجّه داشت كه شيخ طوسى كوشيده است تا تمامى كتب شيعه‌اى را كه خود در اختيار داشته، يا به آنها اجازه داشته و يا از طريق فهرست‌هاى ديگران با آنها آشنا شده بوده، ذكر نمايد. از اين رو، وى در مواردى، در شرح حال برخى از مؤلّفان، تنها از كتاب آنان نام برده و نيز در مواردى، اسناد و طرق كتب مصادر خودش را به مؤلّفان، بدون آن كه سند خود را به آن مصادر، متّصل نمايد، ذكر كرده است.

اينك، فهرست اين گونه موارد را در دو دسته ارائه مى‌نماييم:

دسته اوّل. مواردى كه شيخ طوسى رحمه الله شرح حال برخى از مؤلّفان كتب را آورده؛ ليكن سندى به كتب آنها ارائه نكرده است. فهرست اين موارد، بدين ترتيب است:

١. شرح حال احمد بن ابراهيم بن اسماعيل نديم كتاب.[١] ٢. شرح حال احمد بن اسماعيل بن سَمَكه.[٢] ٣. شرح حال احمد بن حسن خزّاز.[٣] ٤. شرح حال احمد بن داوود بن سعيد، ابويحيى جرجانى.[٤]

[١]. الفهرست، ص ٦٦( ش ٨٣)

[٢]. الفهرست، ص ٧٣( ش ٩٣)

[٣]. الفهرست، ص ٨٢( ش ١٠٥)

[٤]. الفهرست، ص ٧٩( ش ١٠٠)