بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٢٠٩ - يك نام

همچنين «تصنيف»، به كتابى اطلاق مى‌شود كه در آن، مطالبى از نويسندگان و آرا و نظرات آمده است.

اگرچه موضوع الفهرست، برشمردن مصنّفان شيعه و صاحبان اصول از «اصحاب ما» بوده، ليكن در برخى موارد، نام افرادى به چشم مى‌خورد كه تنها، راوى حديث بوده‌اند و هيچ گونه تأليفى به آنان نسبت داده نشده است.[١] همچنين در اين كتاب، هيچ زنى به خاطر صاحب تصنيف يا اصل و يا روايت بودن، معرّفى نشده است.

البتّه مرحوم شيخ در مقدّمه كتابش، خود به نقصان اين كتاب، اعتراف كرده، مى‌گويد:

من متعهّد نيستم كه همه كتاب‌ها را استيفا كنم و نام ببرم؛ زيرا تصنيفات اصحاب و اصول آنان، به جهت پراكندگى در شهرها و سرزمين‌هاى دور، قابل گردآورى نيستند، هرچند كه تمام كوشش خود را براى دستيابى به آنها به كار مى‌گيرم و آن را تا حدّ توان و وُسعم پيگيرى مى‌نمايم.[٢]

مبحث دوم. روش اطّلاع‌رسانى شيخ طوسى در هر عنوان‌

شيخ طوسى رحمه الله در مقدّمه همين كتاب، تصريح كرده است كه در آن، درباره هر فرد، چند نوع اطّلاعات را ارائه مى‌كند. اين اطّلاعات، عبارت‌اند از:

يك. نام‌

در اين كتاب، شيخ طوسى رحمه الله براى معرّفى نام افراد، غالباً به كمترين مقدار شناسايى، اكتفا نموده، نام فرد، پدر و گاه نام جدّ وى را آورده است و در كمتر موردى است كه از اين حد، تجاوز كرده باشد.

[١]. الفهرست، ص ٨٦( ش ١١٥ و ١١٦) و ص ٩١( ش ١٢٥) و ص ١٣٢( ش ١٨٦ و ١٨٧) و ص ١٣٣( ش ١٩٠ و ١٩١) و ص ٢٤٦( ش ٣٦٦) ص ٢٥٥( ش ٣٧٠) و ص ٢٧٨( ش ٤٠٧) و ص ٣٠٠( ش ٤٥٤) و ص ٣٠٩( ش ٤٧٢) و ص ٣٢٨( ش ٥١١) و ص ٣٧٣( ش ٥٨٢) و ص ٤٠٢( ش ٦١٣) و ص ٤١٥( ش ٦٣١) و ص ٤٣١( ش ٦٧٦ و ٦٧٧) و ص ٤٣٢( ش ٦٧٨ و ٦٨٩) و ص ٤٥٤( ش ٧٢٢) و ص ٤٩٦( ش ٧٨٥) و ص ٥١٤( ش ٨٢٠) و ص ٥٢٤( ش ٨٣٨)

[٢]. الفهرست، ص ٤