بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٧٤ - انگيزه تأليف

على أخبارهم و لا عرف منازلهم و تاريخ أخبار أهل العلم و لا لقى أحداً فيعرف منه، و لا حجّة علينا لمن لم يعلم و لا عرف.[١]

توضيح عبارت فوق، اين كه: مراد نجاشى از سيّد شريف، همان سيّد مرتضى مشهور به علم الهدى است كه پس از وفات شيخ مفيد، استادىِ شاگردان وى را به عهده گرفت كه از جمله شاگردان مذكور، نجاشى رحمه الله و شيخ طوسى بودند.

اين قسمت از كلام نجاشى، به پاسخگويى به ادّعاى مخالفان شيعه، اختصاص دارد؛ چرا كه عبارت‌هاى مختلف موجود در كتاب‌هاى آن عصر، جملگى، به اين نكته اذعان دارند كه در آن روزگار، مخالفان شيعه در مقام عيبجويى، شيعه را يك طايفه بدون سابقه و بى تصنيف مى‌شمرده‌اند.

البتّه جواب اين ادّعا، عدم آگاهى و شناخت ادّعاگران نسبت به مردم، اخبار و تاريخ است.

آنچه به نظر مى‌رسد، اين كه: نجاشى رحمه الله اين جواب را، همانند اصل شبهه، از سيّد مرتضى نقل كرده است. بر اساس همين جواب سيّد هم هست كه او مى‌گويد:

از تاريخ اهل علم شيعه، هر آنچه را توانستم، گرد آوردم.[٢] با توجّه به مطالب گفته‌شده مشخّص مى‌گردد كه انگيزه نجاشى رحمه الله از تأليف اين كتاب، دفاع از سلف و كيان تشيّع به وسيله شناساندن مصنّفان شيعه و تصانيف آنان بوده است.

نيز روشن مى‌گردد كه تأليف اين كتاب به امر سيّد مرتضى- چنان كه در برخى كلمات ديده مى‌شود- نبوده است. تعبير نجاشى رحمه الله در مورد كلام سيّد مرتضى (إنّى وقفت على ما ذكره ...») شاهد بر اين نكته است كه وى در كلام سيّد مرتضى، از شبهه مذكور و جواب آن، اطّلاع يافته و براى تأييد و پشتيبانى از كلام او به تأليف كتاب، اقدام نموده است.

[١]. رجال النجاشى، ص ٣

[٢]. رجال النجاشى، ص ٣