بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٧٥ - موضوع كتاب

موضوع كتاب‌

نجاشى رحمه الله، به دنبال انگيزه‌اش، نام مصنّفان شيعه را گرد آورده است. او خود در اين باره مى‌گويد:

و قد جمعت من ذلك ما استطعته و لم أبلغ غايته، لعدم أكثر الكتب. و إنّما ذكرت ذلك عذراً إلى من وقع إليه كتاب لم أذكره.

با توجّه به اين عبارت، موضوع كتاب رجال النجاشى، عبارت است از:

١. گردآورى نام مصنّفان شيعه،

٢. برشمردن نام تصنيفات آنان به جهت آشكار شدن سابقه تأليف شيعه،

٣. سند آوردن براى تصنيفات آنان به جهت اثبات استناد آنها به مصنّفانشان.

اينك با روشن شدن موضوع رجال النجاشى، آشكار مى‌گردد كه خرده برخى به نجاشى كه «چرا وى شرح حال فلان راوى يا فلان واسطه را كه در اسناد و رجال حديث آمده، نياورده است؟»، وجهى ندارد.

براى نمونه، ملّا عبد اللَّه افندى در رياض العلماء، وجود نداشتن شرح حال مستقل براى پدر نجاشى (على بن احمد) را غريب شمرده است، حال آن كه نجاشى رحمه الله موضوع كتاب خود را گردآورى نام مصنّفان شيعه قرار داده و خودِ افندى نيز در شرح حال پدر نجاشى تصريح كرده كه به تأليفى از وى تا زمان تأليف رياض العلماء، بر نخورده است.[١] در موارد ديگرى نيز اين ايراد وارد شده است، كه با توجّه به نكات گذشته، آنها نيز برطرف مى‌گردند. البتّه مواردى هم وجود دارند كه نجاشى رحمه الله در آنها دچار سهو شده و نام برخى مصنّفان را نياورده است. سيّد بحر العلوم در اين باره چنين مى‌گويد:

سزاوار بود كه وى براى ابو حسين احمد بن حسين غضايرى، شرح حالى مى‌آورْد و در آن، نام كتاب‌هاى وى را برمى‌شمرد؛ چرا كه او از جمله مصنّفان شيعه است. خود نجاشى در كتابش، از برخى تصنيفات او و از آنچه به خطّ او

[١]. رياض العلماء، ج ٣، ص ٣٤١