بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٢٨٤ - گفتار دوم تكرار برخى نام ها در باب«اصحاب» ائمه عليهم السلام و باب«من لم يرو عنهم عليهم السلام»

روايت نموده‌اند. علّت اين غفلت‌ها هم، تراكم كارهاى شيخ طوسى رحمه الله در رشته‌هاى مختلف بوده است.

اين توجيه در عدّة الرجال ذكر شده و [محقّق‌] اعرجى به قبول آن، تمايل نشان داده است.[١] نيز در معجم رجال الحديث، تنها توجيه صحيح، همين توجيه دانسته شده است.[٢] توجيه دوازدهم. مراد شيخ طوسى رحمه الله از آوردن نام برخى از افراد، هم در ابواب اصحاب ائمّه عليهم السلام و هم در باب «من لم‌يروِ عنهم عليهم السلام»، اشاره نمودن به آراى متفاوتى بوده است كه بر اثر اختلاف نظر رجاليان درباره ملاقات اين افراد با معصوم، پديد آمده‌اند. در حقيقت، مرحوم شيخ با اين كار، بين آراى آنان جمع كرده است.

صاحب تكملة نقد الرجال، اين توجيه را مطرح كرده و پسنديده است. وى مدّعى شده است كه براى اثبات صحّت اين توجيه، در كلام خود شيخ طوسى رحمه الله شاهد وجود دارد.[٣] صاحب تنقيح المقال نيز اين توجيه را نقل كرده و آن را بعيد دانسته است.[٤] آنچه به نظر مى‌رسد، اين كه: اين توجيه، بخشى از توجيه ششم است و نكته جديدى در بر ندارد.

توجيه سيزدهم. مراد شيخ طوسى رحمه الله از آوردن نام يك فرد در بين اصحاب ائمّه عليهم السلام، رواياتِ هرچند اندك آن فرد از امام معصوم، و مرادش از آوردن نام همان شخص در باب «من لم‌يروِ عنهم عليهم السلام»، عدم روايت زياد او از امام عليه السلام بوده است.

اين توجيه در تنقيح المقال نقل گرديده و بعيد شمرده شده است.[٥] آنچه به نظر مى‌رسد، اين كه: اين توجيه، همان توجيه هشتم است كه سيّد بحر العلوم‌

[١]. عدّة الرجال، ج ١، ص ٢٥٦

[٢]. معجم رجال الحديث، ج ١، ص ١٠٥ و ١٠٦

[٣]. تكملة نقد الرجال، ج ١، ص ١٤ و ١٥

[٤]. الفوائد الرجاليّة من تنقيح المقال، ج ١، ص ١٩٤

[٥]. الفوائد الرجاليّة من تنقيح المقال، ج ١، ص ١٩٤