بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ١٥٤ - گفتار دوم مصادر«رجال النجاشى»
راويان امام صادق عليه السلام دانستهاند.[١] از سوى ديگر، ابن عقده كتابهاى ديگرى نيز درباره راويان: امير مؤمنان، امام حسن، امام حسين، امام على بن الحسين و امام باقر عليهم السلام و نيز كتاب التاريخ و ذكر من روى الحديث را تأليف كرده است.
بنا بر اين، در مواردى[٢] كه نجاشى به نام كتاب الرجال ابن عقده تصريح كرده و نيز در مواردى كه فرد، از راويان امام صادق عليه السلام است، استناد به كتاب فوق، محرز است.
ليكن در مواردى كه فرد، از راويان امام صادق عليه السلام نباشد و به نام كتاب ابن عقده هم تصريح نشده باشد، به طور قطع نمىتوان كتابى را كه مستند نجاشى در نقل قول بوده، تعيين كرد،[٣] اگرچه به جهت غلبه، ظنّ قوى به نقل از همان كتاب مىرود.
٧. كتاب الرجال (تأليف ابو محمّد حسن بن على بن فضّال).
اين كتاب از مصادر ديگر رجال النجاشى است و نجاشى رحمه الله در شرح حال ابن فضّال، آن را از تأليفات او برشمرده است.[٤] نجاشى رحمه الله در شرح حال زياد بن عيسى، از ابن فضّال نقل قول كرده؛ ليكن نامى از اين كتاب نبرده است.[٥] به هر حال، از قراين، چنين استفاده مىشود كه كتاب الرجال ابن فضّال، از كتابهاى مشهور آن عصر بوده است.[٦]
[١]. الفهرست، ص ٧٤( ش ٨٦)؛ رجال النجاشى، ص ٩٤( ش ٢٣٣)
[٢]. رجال النجاشى، ص ١٩( ش ٢٤) و ص ٢٠( ش ٢٥ و ٢٦) و ص ٥٤( ش ١٢٢) و ص ٥٥( ش ١٢٥) و ص ٥٦( ش ١٣١) و ص ٧١( ش ١٦٩ و ١٧٠) و ص ١٠٦( ش ٢٦٨) و ص ١٠٧( ش ٢٧٠) و ص ١١٠( ش ٢٨٠) و ص ١١٢( ش ٢٨٨) و ص ١١٥( ش ٢٩٥) و ص ١٢٧( ش ٣٢٩) و ص ١٣٠( ش ٣٣٤ و ٣٣٥) و ص ١٣٤( ش ٣٤٤) و ص ١٣٥( ش ٣٤٧) و ص ١٣٦( ش ٣٥٠) و ص ١٣٧( ش ٣٥٣) و ص ١٤٣( ش ٣٧١) و ص ١٤٤( ش ٣٧٣) و ص ١٦٠( ش ٤٢٤) و ص ١٦٣( ش ٤٣١) و ص ١٧٢( ش ٤٥٤) و ص ١٧٣( ش ٤٥٧) و ص ١٨١( ش ٤٧٧) و ص ١٩٠( ش ٥٠٨) و ص ١٩١( ش ٥١٠) و ص ١٩٩( ش ٥٢٩) و ص ٢٣٩( ش ٦٣٥) و ص ٢٥٠( ش ٦٥٧)
[٣]. رجال النجاشى، ص ١١٧( ش ٣٠١) و ص ٢٣٥( ش ٦٢٢) و ص ٣٢٨( ش ٨٨٨) و ص ٣٤٠( ش ٩١١) و ص ٣٤٢( ش ٩١٩) و ص ٣٤٣( ش ٩٢٥) و ص ٣٥٣( ش ٩٤٧) و ص ٤٠٥( ش ١٠٧٤) و ص ٤١٩( ش ١١٢٢) و ص ٤٥٠( ش ١٢١٦)
[٤]. رجال النجاشى، ص ٣٦( ش ٧٢)
[٥]. رجال النجاشى، ص ١٧٠( ش ٤٤٩)
[٦]. الذريعة، ج ١٠، ص ٨٩