بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٤٤٥ - دو روايات

شرح حال زراره، راوى موثّق بزرگ شيعه. كشّى رحمه الله پس از نقل روايتى كه در ذمّ زراره است و در سند آن: محمّد بن بحر، ابو العبّاس محاربى، يعقوب بن يزيد، فضالة بن ايّوب و فضيل الرسان قرار دارند، مى‌گويد:

محمّد بن بحر، غالى است و فضالة بن ايّوب نيز از راويان يعقوب بن يزيد نيست. اين حديث به دروغ به وى نسبت داده شده و از صورت اصلى‌اش تغيير كرده است.[١] چنان كه ملاحظه مى‌شود، كشّى رحمه الله در اين مورد، به نقد سند روايت پرداخته است. وى در ذيل روايت‌هاى شماره: ٥٩١، ٦٧٥ و ٨٣١ نيز نقد سندها را آورده است.

يا شرح حال يونس بن عبد الرحمان. كشّى رحمه الله، پس از آن كه رواياتى را در مدح و ذمّ وى ذكر نموده است، در مورد آن دسته از خبرهايى كه در مذمّت يونس وارد شده‌اند، اظهار تعجّب كرده و آنها را ضدّ عقل شمرده است. وى برخى از اين خبرها را رد كرده و برخى ديگر را با روايت‌هاى مدح يونس، جمع نموده است.[٢] و يا شرح حال محمّد بن سنان. كشّى رحمه الله، پس از آوردن خبرهايى در مدح و ذمّ وى، عبارتى دارد كه با توجّه به آن مى‌توان گفت كه او در عبارت مذكور، مقام ترجيح روايات مدح بر روايات ذمّ وى بوده است. عبارت كشّى، چنين است:

از ابن سنان، افرادى چون: فضل، پدر فضل، يونس، محمّد بن عيسى عبيدى، محمّد بن حسين بن ابى الخطّاب، حسن و حسين اهوازى (فرزندان دَنْدان)، ايّوب بن نوح و جز اينان از افراد عادل و مورد اعتماد از اهل علم، نقل كرده‌اند.[٣] محمّد بن سنان- طبق خبرهايى كه به من رسيده- نابينا بوده است.[٤]

[١]. اختيار معرفة الرجال، ص ١٤٨( ش ٢٣٥)

[٢]. اختيار معرفة الرجال، ص ٤٩٧( ش ٩٥٥)

[٣]. بديهى است كه در آن روزگار، نقل بسيارِ راويان ثقه( اكثار الثقات) از يك فرد، نشانه مدح و قوّت وى بوده است. بر اين اساس است كه از عبارت فوق، ترجيح خبرهاى مدحِ محمّد بن سنان، استفاده مى‌شود

[٤]. اختيار معرفة الرجال، ص ٥٠٧ و ٥٠٨( ش ٩٨٠)؛ التحرير الطاووسى، ص ٥١٢