بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٤٨٣ - ب كتاب هاى مشايخ كشى

برشمرد. ما در اين قسمت، تنها آن دسته از مشايخ كشّى را برمى‌شمريم كه داراى تأليفات رجالى بوده‌اند، گرچه- چنان كه گفتيم- احتمال استفاده كشّى از كتاب‌هاى غير رجالى اين افراد نيز وجود دارد. اين افراد، عبارت‌اند از:

١. محمّد بن مسعود عيّاشى.

وى استاد مهمّ كشّى بوده و يگانه روزگار خويش در علم و فضل به شمار مى‌آمده است. او مؤلّف بيش از دويست عنوان كتاب است كه نام بسيارى از آنها، در منابع كتاب‌شناسىِ آن روزگار آمده است.

يكى از تأليفات وى، كتاب معرفة الناقلين بوده كه به گمان قوى- چنان كه از نامش پيداست- در موضوع رجال، نگارش شده است. استفاده كشّى از اين كتاب، با توجّه به نقل‌هاى فراوان وى از عيّاشى، احتمالى بسيار قوى است، تا آن جا كه برخى معاصران، بر اين عقيده اند كه كتاب كشّى، همان معرفة الناقلين عيّاشى بوده و كشّى مقدارى بر آن افزوده است.

٢. نصر بن صبّاح.

او مؤلّف كتاب‌هاى بسيارى بوده است. در رجال النجاشى، به دو كتابش، معرفة الناقلين و فرق الشيعة، اشاره شده است‌[١] كه از عنوان اين دو، استفاده مى‌شود كه در موضوع رجال و هم‌مضمون با برخى روايت‌هاى رجال الكشّى بوده‌اند.

وى از غاليان بوده؛ ولى از بسيارىِ نقل كشّى از او، چنين استفاده مى‌شود كه در نزد كشّى، مورد اعتماد بوده است.

٣. على بن محمّد بن قتيبه.

وى داراى چندين كتاب بوده كه در رجال النجاشى، تنها به نام يكى از آنها اشاره شده است. نجاشى، در شرح حال وى بيان كرده كه كشّى در كتاب رجالش، بر وى اعتماد نموده است.[٢] وى در رجال الطوسى نيز فردى فاضل شمرده شده است.[٣]

[١]. رجال النجاشى، ص ٤٢٨( ش ١١٤٩)

[٢]. رجال النجاشى، ص ٢٥٩( ش ٦٧٨)

[٣]. رجال الطوسى، ص ٤٢٩( ش ٦١٥٩)