بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٢٢٥ - گفتار اول توجه به جرح و تعديل در«الفهرست»

فصل چهارم: آراى شيخ طوسى در «الفهرست»

در مورد آراى رجالى و مبانى شيخ طوسى رحمه الله در الفهرست، چند بحث مهم مطرح شده است كه هر يك از اين بحث‌ها را در گفتارى جداگانه پى مى‌گيريم:

گفتار اوّل: توجّه به جرح و تعديل در «الفهرست»

بر اساس كلام شيخ طوسى رحمه الله در مقدّمه الفهرست، وى متعهّد بوده كه آراى رجاليان گذشته را درباره جرح و تعديل راويان، ذكر كند. او در اين باره چنين مى‌گويد:

و إذا ذكرتُ كلّ واحد من المصنّفين و أصحاب الأُصول، فلا بُدّ من أن أُشير إلى ما قيل فيه من التعديل و التجريح، و هل يعوّل على روايته أو لا؟؛

و هنگامى كه هر يك از مصنّفان و صاحبان اصول را ذكر مى‌كنم، بايد به آنچه درباره او از جرح و تعديل گفته شده، اشاره نمايم و نيز به اين كه: آيا بر روايت او اعتماد مى‌شود يا خير؟[١] با توجّه به اين تعهّد شيخ طوسى، وى مى‌بايست تنها در مواردى نسبت به جرح و تعديلِ صاحبان كتاب‌ها و اصول، سكوت مى‌نمود كه ديگران در آن باره، اظهار نظرى نكرده باشند، حال آن كه در الفهرست، از ميان ٩١٢ عنوان، فقط چهارده نفر جرح و ٨٦ نفر تعديل شده‌اند.

روشن است كه اين مقدار، نسبت به مجموع عنوان‌هاى الفهرست، قابل توجّه‌

[١]. الفهرست، ص ٣ و ٤