بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ١٦٠ - گفتار دوم مصادر«رجال النجاشى»

است كه ممكن است عنوان: الفهرست، بر يكى از آن دو اطلاق شده باشد.

حميد بن زياد، در اسناد و طرق بسيارى از كتاب‌ها قرار گرفته است و شيخ طوسى در الفهرست خود، در توصيف وى چنين گفته است:

او اكثر كتاب‌هاى اصل را روايت كرده است.[١] ١٤. الفهرست (تأليف محمّد بن اسحاق نديم).

ابن نديم (زنده در ٣٧ ق) از معاصران نجاشى بوده است و اين كتابش اكنون با همين نام در دسترس است.

نجاشى رحمه الله، الفهرست ابن نديم را در شرح حال بُندار بن محمّد بن عبد اللَّه‌[٢] مورد استفاده قرار داده و نام تأليفات وى را از آن، نقل كرده است.

١٥. الفهرست (تأليف ابو جعفر محمّد بن جعفر بن احمد بن بُطّه مؤدِّب تميمى).

نجاشى رحمه الله در موارد نقل از وى،[٣] تعابيرى دارد كه در نقل از كتاب وى ظهور دارند. محتواى اين كتاب- چنان كه از توصيف نجاشى بر مى‌آيد- نام افرادى است كه وى از آنان حديث، سماع كرده است.[٤] نجاشى رحمه الله در شرح حال وى در توصيف كتاب او چنين مى‌گويد:

در فهرست آنچه روايت كرده، غلط بسيار وجود دارد.[٥] نيز از ابن وليد چنين نقل مى‌نمايد:

او ضعيف بود و در سندهايش تخليط و تشويش وجود داشت.[٦]

[١]. الفهرست، ص ١٥٥( ش ٢٣٨)

[٢]. رجال النجاشى، ص ١١٤( ش ٢٩٤)

[٣]. ر. ك: رجال النجاشى، ص ٧٦( ش ١٨٢) و ص ١٣٠( ش ٣٣٣) و ص ١٩٠( ش ٥٠٧) و ص ١٩٦( ش ٧٢٣) وص ٢٧٩( ش ٧٣٢ و ٧٣٧) و ص ٣٠٢( ش ٨٢٣) و ص ٣٤٥( ش ٩٣٢) و ص ٣٧٥( ش ١٠٢٣) و ص ٤٣٨( ش ١١٧٩) و ص ٤٦١( ش ١٢٦٣)

[٤]. رجال النجاشى، ص ٣٧٥( ش ١٠٢٣)

[٥]. رجال النجاشى، ص ٣٧٣( ش ١٠١٩)

[٦]. رجال النجاشى، ص ٣٧٣( ش ١٠١٩)