بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٤٣٥ - گفتار ششم تصرفات در«اختيار الرجال»

اشتباه است؛ چرا كه لوط بن يحيى، امير مؤمنان عليه السلام را ملاقات نكرده است و آن كسى كه از اصحاب امير مؤمنان عليه السلام بوده، پدر وى است.[١] همچنين شيخ طوسى در الفهرست خويش، پس از عنوان «لوط بن يحيى» مى‌گويد:

طبق گمان كشّى، وى از اصحاب امير مؤمنان عليه السلام بوده‌است؛ ليكن صحيح، آن است كه پدر وى، از اصحاب امير مؤمنان عليه السلام بوده است‌[٢].[٣] از آنچه گذشت، آشكار مى‌گردد كه اصل رجال الكشّى، نزد متأخّران (همچون:

علّامه حلّى و ابن داوود حلّى) موجود نبوده و آنان نيز تنها اختيار الرجال را در اختيار داشته‌اند.

امّا ابن حجر عسقلانى (م ٨٥٢ ق) در لسان الميزان خويش، به نقل از كشّى، نام و شرح حال ٧٦ نفر از رجال شيعه را آورده است كه تنها ده مورد از آنها در اختيار الرجال وجود دارند و بعيد است كه او اين عناوين را باواسطه، از رجال الكشّى گرفته باشد.

در نتيجه، اين احتمال وجود دارد كه وى نسخه‌اى از رجال الكشّى را در اختيار داشته است.[٤]

گفتار ششم: تصرّفات در «اختيار الرجال»

گفتيم كه اصل رجال الكشّى، پس از عصر شيخ طوسى، در دسترس نبوده است و متأخّران، براى دستيابى به آراى كشّى، از اختيار الرجال مرحوم شيخ استفاده برده‌اند؛ امّا در مورد اختيار الرجال نيز برخى مدّعى شده‌اند كه تمام آن به دست ما نرسيده است؛ چرا كه يا از سوى عالمان بعدى و يا از سوى نسخه‌برداران، تصرّفاتى در آن انجام گرفته است. محدّث نورى در خاتمة مستدرك الوسائل، قراين و شواهدى را بر اين ادّعا

[١]. رجال الطوسى، ص ٨١( ش ٧٩٦)

[٢]. الفهرست، ص ١٢٩( ش ٥٧٣)

[٣]. قاموس الرجال، ج ١، ص ٤٩- ٥١( با تلخيص و توضيح ما)

[٤]. براى ديدن اين موارد، ر. ك:« جايگاه رجال الكشّى در منابع رجالى»( ص ٤٦٣- ٤٧٨)