بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٣٠٥ - گفتار اول توثيقات عام

فصل سوم: آراى شيخ طوسى در «رجال الطوسى»

در اين فصل، آراى شيخ طوسى رحمه الله و كلمات وى را- كه مبناى جرح و تعديل بسيارى از راويان قرار گرفته است- در دو گفتار بررسى مى‌كنيم:

گفتار اوّل: توثيقات عام‌

بر اساس آنچه شيخ طوسى رحمه الله در مقدّمه كتابش آورده است، وى براى تشكيل باب اصحاب امام صادق عليه السلام، ابتدا تمام مطالب كتاب ابن عقده را كه در معرّفى اصحاب امام صادق عليه السلام بوده، نقل كرده و سپس مستدرك خود را از اصحاب امام صادق عليه السلام، به آن افزوده است.

از سوى ديگر، در زمان شيخ مفيد و هم‌عصران شيخ طوسى رحمه الله و نيز متأخّران از آنان، اين ادّعا مطرح شد كه شاگردان امام صادق عليه السلام چهار هزار نفر بوده‌اند و همگى از ثقات شمرده شده‌اند. از اين رو بود كه نظريّه «وثاقت اصحاب امام صادق عليه السلام» مطرح گرديد، و مبناى شناخت اين گروه، باب اصحاب امام صادقِ عليه السلام رجال الطوسى محسوب مى‌شد.

در اين باره سه سؤال مهم وجود دارد:

سؤال اوّل: با توجّه به اين كه مصدر مورد استفاده شيخ طوسى رحمه الله در معرّفى اصحاب امام صادق عليه السلام، كتاب ابن عقده بوده است، آيا وى علاوه بر اين مصدر، از مصادر ديگرى نيز استفاده كرده و بر تعداد اصحاب اين امام، افزوده است؟