بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٣٦٩ - زادگاه كشى

گفتار دوم: شناخت كشّى‌

ولادت و وفات كشّى‌

تاريخ تولّد و وفات كشّى رحمه الله، در هيچ يك از منابع رجالى، ضبط نشده است؛ ليكن از آن جا كه ابو القاسم جعفر بن محمّد بن قولويه (م ٣٦٨ ق) از شاگردان وى بوده و محمّد بن مسعود عيّاشى سمرقندى نيز از مهم‌ترين مشايخ وى به شمار مى‌رفته، مى‌توان گفت كه كشّى، هم‌طبقه كلينى (م ٣٢٩ ق) بوده است.

بنا بر اين، محدوده تاريخى‌اى كه كشّى در آن مى‌زيسته، اواخر قرن سوم و نيمه اوّل قرن چهارم هجرى بوده است.

از ديگر شواهد وجود كشّى رحمه الله در طبقه مذكور، آن كه: بر اساس ضبط شيخ طوسى در كتاب رجالش، نخستين سماع هارون بن موسى تلّعكبرى- كه از شاگردان كشّى است- در سال ٣١٣ ق‌[١] و آخرينِ آن در سال ٣٧٠ ق‌[٢] بوده است. از سوى ديگر، وفات جعفر بن محمّد بن قولويه، شاگرد ديگر كشّى، در سال ٣٦٨ ق اتّفاق افتاده است و قطعى است كه كشّى، پيش از وى وفات يافته است.

بنا بر اين، سماع تلّعكبرى بايست بين اين دو تاريخ (٣١٣ ق و ٣٦٨ ق)، و وفات كشّى پيش از تاريخ اخير بوده باشد.

زادگاه كشّى‌

در تمام كتاب‌هاى رجالى و تراجم شيعه، نام صاحب كتاب رجال، «كشّى (با تشديد شين)» ضبط شده است و ظاهراً اين امر، جاى شك و ترديد ندارد؛ امّا بايد ديد كه نسبت موجود در اين نام، مربوط به كدام محل است و اين محل در كجا قرار دارد.

شايان ذكر است كه نسبتِ كشّى، به صاحب كتاب الرجال معروف، اختصاص ندارد و پرسش فوق، در مورد ديگر منسوبانِ به اين عنوان نيز مطرح گرديده است. از اين رو،

[١]. رجال الطوسى، ص ٤٤٤( ش ٦٣٢٥)

[٢]. رجال الطوسى، ص ٤٠٩( ش ٥٩٤٨) و ص ٤٢٧( ش ٦١٣٧)