بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٢٣١ - گفتار دوم توجه به مذهب در«الفهرست»

١٠٢. من جِلّة أصحاب أمير المؤمنين علىّ عليه السلام.

١٠٣. من جِلّة متكلّمى الإماميّة، انتهت رئاسة الإماميّة فى وقته إليه فى العلم، و كان مقدّما فى صناعة الكلام، و كان فقيهاً متقدّماً فيه، حسن الخاطر، دقيق الفطنة، حاضر الجواب.

١٠٤. من كبار المتكلّمين، له تصانيف كثيرة، و كان يذهب إلى الوعيد.

١٠٥. من متكلّمى الإماميّة و حذّاقهم.

١٠٦. واسع الرواية، ثقة فى روايته، غير أنّه حُكى عنه مذاهب فاسدة فى الأُصول مثل القول بالرؤية و غيرها.

١٠٧. واقفىّ المذهب إلّاأنّه جيّد التصانيف، نقىّ الفقه، حسن الانتقاء.

١٠٨. وجه أصحابنا المكّيّين، كان ثقة فى ما يرويه.

١٠٩. وجه من وجوه أصحابنا، كثير الحديث.

١١٠. و فى حديثه مناكير.

١١١. و كان مرجئاً.

١١٢. و كان من المتكلّمين، و كان عالماً بالأخبار، و فقيهاً إلّاأنّه متّهم بالغلوّ.

گفتار دوم: توجّه به مذهب در «الفهرست»

از عنوان كامل اين كتاب استفاده مى‌شود كه موضوع آن، برشمردن مؤلّفان امامى‌مذهب است. شيخ طوسى رحمه الله، خود، نام كامل كتابش را اين گونه ذكر مى‌كند:

فهرست كتب الشيعة و أُصولهم و أسماء المصنّفين منهم و أصحاب الأُصول.

در نسخه‌اى از اين كتاب، به دنبال نام فوق، اين عبارت آمده است:

و الكتب و أسماء من صنّف لهم و ليس منهم.[١] سيّد محمّدمهدى بحر العلوم، بر اين باور است كه هر كس كه شيخ طوسى رحمه الله از او در الفهرست نام برده، شيعه امامى است، مگر كسانى كه وى در موردشان بر خلاف آن‌

[١]. الفهرست، ص ٤٤٨( ش ٧١٤)