بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ١٩٦ - انگيزه تأليف

سيّد احمد بن طاووس (م ٦٧٣ ق) تمام كتاب ابن غضايرى و عين عبارات آن را در كتاب حلّ الإشكال- كه در آن، منابع پنجگانه رجال را گرد آورده- نقل كرده است.

انگيزه دوم. تأليف الفهرست، در مقام پاسخگويى به ترغيب برخى از فاضلان عصر مرحوم شيخ، انجام شده است.

شيخ طوسى رحمه الله در مقدّمه الفهرست، به دنبال عبارت گذشته، چنين مى‌گويد:

از آن جا كه از سوى شيخ فاضل- كه خداوند، تأييد وى را مدام گرداند- ترغيب به اين كار، تكرار شد و از سوى وى تأكيد بر آن، پى در پى گشت و او را حريص به آن يافتم، تأليف كتابى را قصد نمودم كه نام مصنّفات و اصول را در آن گرد آورم.

و من، فهرست يكى را از ديگرى جدا نكردم تا دو كتابِ طولانى نشود؛ چرا كه در ميان مصنّفان، كسانى بودند كه داراى اصل بودند و از اين رو مى‌بايست نام آنان، در هر دو كتاب تكرار مى‌شد كه اين، موجب طولانى شدن كتاب مى‌گشت.[١] از تعبيرات مرحوم شيخ، چنين استفاده مى‌شود كه شيخ فاضل، داراى شخصيّتى بزرگ بوده، به قدرى كه اجابت درخواست وى از سوى شيخ طوسى، لازم مى‌نموده است.

ابوالمعالى كلباسى (م ١٣١٥ ق) بر اين اعتقاد است كه مراد شيخ طوسى از شيخ فاضل، احمد بن حسين غضايرى است. وى دليل اين نظر را ذكر نام وى در ابتداى مقدّمه كتاب مى‌داند و الف و لام در «الشيخ الفاضل» را عهد ذكرى مى‌شمارد.

كلباسى بر اساس همين تعبير، تصريح كرده كه اين تعبير شيخ طوسى، تجليلى بزرگ براى ابن غضايرى است؛ چرا كه وى را، هم با عنوان «شيخ» ياد كرده و هم با وصف «فاضل» ستوده است و همچنين براى تأييد او، دعا كرده است، همچنان كه‌

[١]. الفهرست، ص ٣