عاشورا شناسى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤٨

فارسى و از مرحوم علامه حاج ميرزا ابو الحسن شعرانى نقل مى‌كنيم، بتواند اين شبهه را دفع و يا دست كم ضعيف كند.
در دائرة المعارف فارسى آمده:
تقويم يهود به سبب قواعد گوناگونى كه براى تنظيم اعياد دينى دارند، پيچيده است. سال دينى اول نيسان و سال عرفى از اول تشرين آغاز مى‌شود. «١»
علامه شعرانى (ره):
ابوريحان بيرونى و بعضى از مفسران كه اهل فن (نجوم) بودند، گويند: نسى‌ء آن بود كه هر سه سال يك بار يك ماه بر عدد ماه‌هاى سال مى‌افزودند و آن سال را سيزده ماه مى‌گرفتند تا ماه‌ها از فصل خود تغيير نكند و محرم كه آغاز سال است، منطبق با اول بهار باشد. تقريباً چنان كه اكنون رسم يهود است. در هر سه سال يك سال را سيزده ماه مى‌گيرند و ماه‌هاى آن‌ها كه قمرى است از محل خود در فصول شمسى تغيير نمى‌كند. عرب تقليد يهود مى‌كردند و بدين عمل قهراً ماه‌ها از جاى حقيقى خود تغيير مى‌كردند. نه آن كه عمداً حج را از ماهى به ماه ديگرى تغيير دهند، بلكه اين نتيجه افزودن يك ماه است و گرنه خود آن‌ها همه ماهى را كه در آن حج مى‌كردند ذو الحجه مى‌ناميدند و در واقع ذو الحجه نبود و اختلاف راويان در آن است كه آيا آن ماه زائد را چه مى‌ناميدند؛ صفر يا محرم يا غير آن؟ و آن چندان مهم نيست .... «٢»
قال العلامة الشعرانى (ره) فى حاشية الوافى:
إِعْلَمْ أَنَّ يَوْمَ عاشُورا كانَ يَوْمَ صَوْمِ الْيَهُودِ وَ لا يَزالُونَ يَصُومُونَ إِلَى الْآنِ وَ هُوَ الصَّوْمُ الْكَبيرِ «٣» وَ وَقْتُهُ الْيَوْمُ الْعاشِرُ مِنَ الشَّهْرِ الْأَوَّلِ مِنَ السُّنَّةِ وَلِما قَدَّمَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) الْمَدينَةَ كانَ اوَّلَ سَنَةِ الْيَهُودِ مُطابَقاً لِأَوَّلِ الُمحَرَّمِ وَ كَذلِكَ بَعْدَهُ إلى‌ أَنْ حُرِّمَ النَّسى‌ءُ وَ تُرِكَ فِى الْاسْلامِ وَبَقِىَ عَلَيْهِ الْيَهُودُ إِلى‌ زَمانِنا هذا. فَتَخَلَّفَ اوَّلُ سَنَةِ الْمُسْلِمينَ عَنْ اوَّلِ سَنَتِهِمْ. وَافْتَرَقَ يَوْمُ عاشُورا عَنْ يَوْمِ صَوْمِهِمْ وَذلِكَ لِأَنَّهُمْ يَنْسَئُونَ إِلى‌ زَمانِنا فَيَجْعَلُونَ فى‌ كُلِّ ثَلاثَ سِنينَ سِنَةً واحِدَةً ثَلاثَةَ عَشَرَ أَشْهُراً، كَما كانَ يَفْعَلُهُ الْعَرَبُ فِى الْجاهِلِيَّةِ، فَصامَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) وَالْمُسْلِمُونَ يَوْمَ عاشُوراءَ، كَما كانُوا يَصُومُونَ وَ قالَ نَحْنُ أَوْلى‌ بِمُوسى‌