و كمال خود و جامعه خويش بى‌توجه و از عاقبت كار غافل است. در تميز سره از ناسره و تشخيص‌خوب از بد، ناموفق است. و درنهايت شخص يا جامعه نادان همواره ابزار دست نادانان ماهر! بوده و مانند توپى در دست آنان مورد بازى و ملاعبه قرار مى‌گيرند. اينان ابزار قدرت ديگران، فساد ظلم و تباهى‌اند و ستون خيمه ستم به حساب مى‌آيند.
اصولًا نادانى، گمراهى را به دنبال دارد و به تعبير على (ع)، «زندگى در جهالت و نادانى، مرگ در گمراهى را در پى دارد.» «١» چرا كه، جهالت يعنى عدم تشخيص حق و باطل؛ و اين عدم درك كافى از حقايق، راه را بر تزكيه نفس سد مى‌كند و در صحنه جامعه نيز، كار را براى تفوق و پيروزى حق و عدالت، مشكل مى‌سازد و نتيجتاً به خود خواهى و حاكميت دغلبازان، ميدان مى‌دهد. زيرا عناصر جامعه، اگر در صحنه مسايل اجتماعى آگاه و روشن نباشند، نمى‌توانند دوستان واقعى و ارزش‌هاى مورد نظر خويش و همچنين دشمنان خود را به خوبى بشناسند.
در نتيجه، دشمن مى‌تواند به آسانى با تغيير چهره و اتخاذ استراتژى مناسب، به اهداف و مطامع خود دسترسى پيدا كند.
بر اين اساس، قرآن كريم همواره تأكيد دارد كه مسلمانان مى‌بايست دوست شناس و دشمن شناس خوبى باشند تا استقلال و عزّت و همچنين دين و آيين شان حفظ شود.
مزيد بر آن همه آيات و روايات كه در باب اهميت علم و معرفت و ضرورت كسب بصيرت براى زندگى، وارد شده است، تعمّقى در آيه مباركه «فَمَن يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى‌» اين ادّعا را واضح‌تر بيان مى‌كند. زيرا در اين آيه، كفر به طاغوت، همپايه ايمان به خدا براى رسيدن به رستگارى و پيروزى پايدار ذكر شده است. و بديهى است؛ لازمه كفر به طاغوت، شناخت كافى از ماهيت كفر و آگاهى بر سيستم سلطه آن مى‌باشد.
بنابراين ضرورت دارد مسلمانان به راه‌هاى سلطه سياسى، فرهنگى، اجتماعى اقتصادى و ... دشمنان خويش واقف بوده و با آگاهى كامل از نقشه‌هاى آنان، در سنگر كمين خود همواره آماده و مهيا باشند. جز اين باشد، به تعبير على (ع)، همجٌ رعايى هستند كه هر كس در