است سياه و تاريك، نمايشى است از جنايت بشريت، جنايت بسيار بسيار عظيمى، يك داستان جنايى و يك ظلم بى‌حد و حساب است و بنابر اين، داستان جنايى ما قهرمانانى دارد كه قهرمانان جنايتند. پسر معاويه، پسر زياد، پسر سعد و يك عده افراد ديگر، قهرمان اين داستان جنايى هستند. اما تمام اين داستان جنايت نيست؛ يعنى داستان ما يك صفحه ندارد، دو صفحه دارد. تنها اين نيست كه يك عده جنايتكار بر يك عده مردم پاك و بيگناه جنايت وارد كردند. بله داستان‌هايى هست كه فقط و فقط جنايى است، يك صفحه بيشتر ندارد و آن هم مملوّ از جنايت است.
مثلًا داستان پسران مسلم بن عقيل فقط يك داستان جنايى است و بس، كه دو تا طفل نابالغ بيگناه پدر كشته غريب در يك شهر به دست يك آدم جانى مى‌افتند و او به طمع اينكه به پولى برسد، به شكل فجيعى آنها را به قتل مى‌رساند. وقتى ما اين تاريخچه را مطالعه مى‌كنيم، از يك طرف جنايت مى‌بينيم و از طرف ديگر دو تا طفل معصوم نابالغ غريب كه جنايت بر آنها وارد شده است كه اينها حرفى هم نداشته‌اند و نمى‌توانسته‌اند حرفى داشته باشند چرا كه بچه‌هايى در سنين ده ساله و دوازده ساله يا كمتر بوده‌اند. اين فقط يك داستان جنايى است و از نظر آن دو طفل، رثاء است، مصيبت است، مظلوميت است.
اما داستان كربلا اين طور نيست؛ يك داستان دو صفحه‌اى است كه از نظر آن صفحه ديگر بيشتر قابل مطالعه است. از نظر آن صفحه، جنبه مثبت دارد، صورت فعالى دارد، نمايشگاهى است از عظمت و علوّ بشريت، از رفعت بشريت، نمايشگاه معالى و مكارم انسانيت است، سراسر حماسه است، عظمت و شجاعت و حق خواهى و حق پرستى در آن موج مى‌زند. از اين نظر، ديگر قهرمان داستان ما پسر معاويه و پسر زياد و پسر سعد و ديگران نيستند. از اين نظر قهرمان داستان پسران على هستند، حسين بن على است، عباس بن على است، دختر على زينب است، يك عده از مردان فداكار درجه اوّلى هستند كه خود حسين كه حاضر نيست يك كلمه مبالغه و گزاف در سخنش باشد آنها را ستايش مى‌كند.
امام حسين در شب عاشورا اصحاب خودش را ستايش كرد: نگفت يك عده مردم بيگناه و بيچاره فردا كشته مى‌شويد و به عمر شما خاتمه داده مى‌شود، بلكه آنها را ستايش كرد و