امام صادق (ع) فرمود:
أَمَّا أَنَّهُ صِيامُ يَوْمٍ ما نَزَلَ بِهِ كِتابٌ وَ لاجَرَتْ بِهِ سُنَّةٌ إِلَّا سُنَّةُ آلِ زِيادٍ بِقَتْلِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِىٍّ (ع)». «١»
ظاهراً مقصود روزه، آن طور كه بنى أميه مى‌گفتند، است و چند روايت ديگر نيز به همين مضمون در روايات باب صيام عاشورا در كتاب‌هاى حديثى مانند جامع أحاديث الشيعة نقل شده است. «٢»
بنابراين جمع بين اين دو گروه روايت (يعنى رواياتى كه دلالت بر مطلوبيت صوم عاشورا و رواياتى كه دلالت بر عدم مطلوبيت آن دارد)، بسيار روشن است.
مرحوم مقدس اردبيلى در كتاب شرح ارشاد در شرح فتواى علامه حلى به استحباب روزه عاشورا، به شرط اين كه به خاطر محزون بودن از شهادت امام حسين (ع) باشد فرموده است:
روايات در اين مورد مختلف است، برخى دلالت بر استحباب دارد و مى‌گويد: روزه عاشورا كفاره گناه يك سال است و روزه تاسوعا و عاشورا كفاره گناه يك سال است و رسول خدا (ص) اين روز را روزه گرفته است ... برخى ديگر از روايات دلالت بر كراهت بلكه حرمت دارد؛ مانند روايتى كه روزه اين روز، سنت آل‌زياد و روزه ابن‌مرجانه است ... براى جمع بين اين دو گروه روايت، مى‌توان گفت، گروه دوم مربوط به روزه عاشورا به عنوان تبرك و شكر به خاطر شهادت امام حسين (ع) است، كه روزه به اين منظور حرام است و اگر به اين منظور هم نباشد، ممكن است، به خاطر اين كه تشابه به سنت دشمنان اهل بيت (ع) است و روزه دار در اين روز به آنان شباهت پيدا مى‌كند، مكروه باشد. كما اين كه اتصاف به اوصاف يهود و نصارا مكروه است. اما اين كه علامه حلى فرمود: «در صورتى كه به خاطر حزن باشد، مستحب است» مقصود اين است كه هيچ شباهتى به كار بنى أميه كه به خاطر سرور و شكر روزه مى‌گرفتند، نداشته باشد. «٣»