٢. متأسفانه شمار زيادى از كتاب‌هايى كه گذشتگان درباره امام حسين (ع) نوشته‌اند. به ويژه كتاب‌هاى قرن اوّل تا پنجم، از ميان رفته است و اينك هيچ اثرى از آنها در دست نيست.
گمان اين قلمزن اين است كه حدّاكثر دويست عنوان كتاب در طىّ قرن اوّل تا پنجم نوشته شده كه مفقود است. از آنجا كه اين كتاب‌ها در عصر معصومين و يا نزديك به آن نوشته شده، از اهميّت زيادى برخوردار است. شايد برخى از ابهامات و گره‌هاى كور تاريخى كه در گزارش از قيام امام حسين (ع) ملاحظه مى‌شود، ناشى از فقدان اين منابع است. مسلماً اگر اين دسته از كتاب‌ها در دسترس بود، تاريخ قيام امام روشن‌تر و شفّاف‌تر بود.
٣. در قرن چهاردهم و پانزدهم، ضمن اين كه كتاب‌هاى ارزنده و آموزنده‌اى درباره امام حسين (ع) نوشته شده، كتاب‌هاى ضعيف و سست و سطحى هم فراوان نوشته شده است.
البتّه از اين دست كتاب‌ها در تاريخ ديگر معصومين هم وجود دارد، اما در اينجا بيشتر است.
روشن‌تر بگوييم كه در دهه‌هاى گذشته آن قدر كتاب ضعيف و بازارى و عوام‌پسند كه درباره امام حسين (ع) نوشته شده، درباره ديگر معصومين نوشته نشده است. علل اين موضوع روشن است؛ از جمله اين كه چون كتاب‌هاى درباره امام حسين (ع) خوانندگان بيشترى دارد، نويسندگان بيشترى در اين عرصه وارد شده‌اند و عدّه‌اى از اين نويسندگان، صلاحيّت كافى، و حتّى لازم، را ندارند.
بارى، در سال‌هاى گذشته كتاب‌هايى درباره امام حسين (ع) نوشته شده كه موجب سرافكندگى است. محتواى اين كتاب‌ها چند نقل و قصّه و خبر، توأم با خرافه و مبالغه است.
نثر آنها نيز پريشان و به فارسى درى- ورى (به جاى فارسى درى)، و عربى يأجوج و مأجوج (به جاى عربى فصيح)، است. آنچه در اين كتاب‌ها ديده نمى‌شود، توصيف درست، تحليل علمى، نتيجه‌گيرى منطقى، منابع معتبر و نثر معيار است. شايد برخى از اين كتاب‌ها مصداق كتاب‌هاى ضالّه و انحرافى نباشد، اما از آنها زيانبارتر است. در اين كتاب‌ها امام حسين (ع) بد عرضه شده و تصويرى كج و معوَج و دست و پا شكسته از قيام و شخصيّت او ارائه گرديده است. اين كتاب‌ها نه تنها در شأن امام و شايسته قيام او نيست، كه زيبنده يك نويسنده مسلمان هم نيست. اگر اين كتاب‌ها، كه درباره يك پيشواى معصوم است، با كتاب‌هاى درباره شكسپير و تولستوى و گاندى مقايسه شود، دانسته مى‌شود كه تا چه اندازه ضعيف و سخيف و سست و سطحى است.