است چقدر تاج گل نثارش مى‌كنند، و يا براى كسى كه كشتى گرفته و با يك فن حريف خود را ضربه فنى كرده است براستى ابراز احساسات مى‌كنند.
اينها به خاطر اين است كه قهرمان دوستى و قهرمان پرستى در سرشت بشر است و ضمناً او از قهرمان ملت و قوم خودش تجليل مى‌كند نه از قهرمان ديگرى. در كشتى‌هاى بين المللى، افراد هر ملت (چه آنهايى كه آنجا حاضرند و چه آنهايى كه از راديوها گوش مى‌كنند) احساساتشان متوجه هموطنان خودشان است كه افتخارى براى وطن و قوم خودشان كسب كنند. ما وقتى داستان رستم و اسفنديار و افراسياب و اين طور چيزها را مى‌خوانيم، چون مى‌گويند افراسياب از ماوراءالنّهر و از يك ملت ديگرى بوده و رستم از ملت ايران بوده است قهراً دلمان مى‌خواهد كه هميشه تفوّق با رستم باشد، و افسانه ساز هم افسانه‌ها را چنان ساخته است كه با ذائقه ما جور در بيايد، يعنى هميشه آن طرف مغلوب و محكوم و اين طرف غالب و قاهر باشد. اين حماسه‌ها حماسه‌هاى قومى است، يعنى اختصاص به يك قوم و نژاد معين و يك آب و خاك معين دارد.
اما مطلب در مورد حسين (ع) غير از اين است. حسين يك شخصيت حماسى است اما نه آن طور كه جلال الدين خوارزمشاه يك شخصيت حماسى است و نه آن طور كه رستم افسانه‌اى يك شخصيت حماسى است. حسين يك شخصيت حماسى است اما حماسه انسانيت، حماسه بشريت، نه حماسه قوميت، سخن حسين، عمل حسين، حادثه حسين، روح حسين، همه چيز حسين هيجان است، تحريك است، درس است، القاء نيروست، اما چه جور القاء نيرويى؟ چه جور درسى؟ آيا از آن جهت كه مثلًا؛ به يك قوم بخصوصى منتسب است؟ يا از آن جهت كه شرقى است؟ يا از آن جهت كه مثلًا عرب است و غير عرب نيست؟ يا به قول بعضى از ايرانى‌ها از آن جهت كه زنش ايرانى است؟!
اساساً در وجود حسين (ع) يك چنين حماسه‌هايى نمى‌تواند وجود داشته باشد و علت شناخته نشدن حسين هم همين است. چون حماسه او بالاتر و مافوق اين حماسه‌هاست، كمتر افراد مى‌توانند او را بشناسند. حالا ببينيم كه واقعاً چگونه است. شما در جهان يك شخصيّت حماسى مانند شخصيت حسين بن على از نظر شدت حماسى بودن و از نظر علوّ و ارتفاع حماسه يعنى جنبه‌هاى انسانى نه جنبه قومى و ملّى، پيدا نخواهيد كرد. حسين سرود