نماد جريان تفوق روحيه دنياطلبى بر روحيه ديندارى و عدالتخواهى است، كه در جان و انديشه خواص نفوذ كرده و جاخوش كرده بود.
و اين حاكى از غلبه قدرت مادّى جريان نفاق، كه عقلى غير از عقل معاش در سر نداشت و جز به زراندوزى و عشرت‌طلبى نمى‌انديشيد، بر حقيقت پاك دينى و معاد انديشى اهل حق بود، كه شايد بتوان نقطه آغاز قوّت آن را از لحاظ تاريخى، تبعيد ابوذر به ربذه به جرم خواندن آيه كنز در گوش كر حاكميت مدافع ثروت‌اندوزى وقارونيت دانست، كه اين فرياد نيز به عنوان فتنه‌اى كه بايد نابود شود، خاموش گشت.
از آن روز «حارسان بيت المال»، «عاشقان بيت المال» مسلمين شدند و افراد براى به دست آوردن منصبى، كه كليد اين گنج عظيم و ثروت بادآورده! را بدستشان دهد سر و دست مى‌شكستند. و وجود اين خصايص زشت و حيوانى و گسترش رو به تزايدش، نشان از پيروزى فرهنگ دنياطلبى و دنيا خواهى داشت كه خط نفاق براى تثبيت هر چه بيشتر قدرت خود و رهايى‌از شرّ بيدارى، همه و بويژه خواص را به اين فراخوانى دعوت مى‌نمود.
جلوه‌هاى ويژه اين فرهنگ ماديت را مى‌توان در جريان شكل‌گيرى عاشورا، ملموس‌تر و عينى‌تر ببينيم و عمق اين فاجعه بزرگ را به شفافيت هر چه تمامتر، احساس نماييم.
عمر بن سعد كه با سپاهى سازمان يافته، از طرف عبيداللَّه بن زياد مأمور سركوب شورش ديلم شده و سپاه او براى حركت آماده است، فرمان مى‌يابد كه به كربلا برود و كار حسين را يكسره كند و سپس به رى عزيمت نمايد. ترديد مانند خوره به جانش مى‌افتد. تصور جنگ با حسين و درك عمق فاجعه، او را تكان مى‌دهد و سرانجام به عبيداللَّه مى‌گويد: «به جنگ حسين نمى‌رود» و عبيداللَّه نيز به وى پاسخ مى‌دهد: «پس حكومت رى و دشتبى (قزوين) نيز ملغى و دست نيافتنى است.» او كه دنياى خود را در خطر مى‌بيند، يك روز مهلت مى‌خواهد و در عين حالى كه همه مشاورانش، وى را از اين كار نهى مى‌كنند، سرانجام دين خود را از دست داده و به زعم خود بهشت نقد دنيا را به دست مى‌آورد.
در همين رابطه، امام (ع) روز عاشورا به وى خطاب مى‌كند: «اى عمر! آيا خيال مى‌كنى با كشتن من و بوسيله ريختن خون من به يك جايزه بزرگ و ارزنده، به استاندارى رى و گرگان،