و مشكلات خودش را نشان نداده بود. بعد، امام حسين (ع) با مشكلات يكى پس از ديگرى مواجه شد: مسأله ناگزيرى خروج از مكّه و سپس درگيرى در كربلا و فشارى كه در حادثه كربلا بر شخص امام حسين (ع) وارد آمد.
يكى از چيزهايى كه در كارهاى بزرگ جلوى انسان را سدّ مى‌كند، عذرهاى شرعى است.
كار واجب و تكليفى را انسان بايد انجام بدهد، ولى وقتى انجام اين كار مستلزم اشكال بزرگى است- فرضاً عدّه زيادى كشته خواهند شد- در اين جا انسان احساس مى‌كند كه ديگر تكليف ندارد. شما ببينيد در مقابل امام حسين (ع) از اين گونه عذرهاى شرعى كه يكى پس از ديگرى پديدار مى‌شد و مى‌توانست هر انسان ظاهر بينى را از اين راه منصرف بكند، چه قدر بود.
اوّل، اعراض مردم كوفه و كشته شدن مسلم بود. در اين‌جا بايد امام حسين مى‌فرمود كه ديگر عذر شرعى است و تكليف ساقط شد. ما مى‌خواستيم با يزيد بيعت نكنيم، ولى معلوم گرديد كه در اين اوضاع و احوال نمى‌شود چنين كارى نكرد، مردم تحمل نمى‌كنند. پس، تكليف ساقط است و از روى اجبار و ناچارى بيعت مى‌كنيم.
مرحله دوم، خود حادثه كربلاست. در اين جا امام حسين مى‌توانست در مواجهه با يك مسأله، به صورت انسانى كه مى‌خواهد حوادث بزرگ را با اين منطق‌ها حل بكند، بگويد اين زن و بچه در اين صحراى سوزان طاقت ندارند. بنابر اين، تكليف برداشته است و طبيعتاً تسليم بشود و آن چيزى را كه تا آن وقت قبول نكرده بود، قبول كند. يا بعد از آن كه روز عاشورا شد و حمله اينها شروع گرديد و عدّه‌ى زيادى از اصحاب امام حسين (ع) به شهادت رسيدند در اين‌جا مشكلات بيشتر خود را به امام حسين (ع) نشان مى‌داد و مى‌توانست آن بزرگوار بگويد كه حالا ديگر معلوم شد كه نمى‌شود مبارزه كرد و نمى‌شود پيش برد و نتيجتاً عقب بكشد. يا آن وقتى كه معلوم گرديد امام حسين (ع) شهيد خواهد شد و بعد از شهادت او، آل‌اللَّه و حرم امير المؤمنين و حرم پيامبر، در دست مردان نامحرم در بيابان تنها خواهند ماند، اين‌جا ديگر مسأله ناموس پيش مى‌آيد. امام حسين (ع) در اين‌جا هم به عنوان يك انسان غيرتمند مى‌توانست با خود بفرمايد كه ديگر تكليف برداشته است. اگر اين راه را ادامه بدهيم و كشته بشويم، زن‌هاى خاندان پيامبر و دختران اميرالمؤمنين و پاكيزه‌ترين و طيّب و طاهرترين زنان عالم اسلام، به دست دشمنان و مردهاى بى سر و پايى كه از شرف و ناموس هيچ چيز نمى‌فهمند، خواهند افتاد. پس، تكليف برداشته است.