اين است كه كسى را كه به او ضرر مى‌زند دشمن بدارد. البته ضررهاى مادى دنيوى براى مؤمن اهميتى ندارد. چون اصل دنيا براى او ارزشى ندارد. اما دشمنى كه دين را از انسان بگيرد، دشمنى كه سعادت ابدى را از انسان بگيرد، آيا قابل اغماض است؟ قرآن مى‌فرمايد:
«إِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوّاً» «١»
شيطان دشمن شما است، شما هم بايد با او دشمنى كنيد.
با شيطان ديگر نمى‌شود لبخند زد و كنار آمد. و گرنه انسان هم مى‌شود شيطان. اگر بايد با اولياى خدا دوستى كرد، با دشمنان خدا هم بايد دشمنى كرد. اين فطرت انسانى است و عامل تكامل و سعادت انسانى است. اگر «دشمنى» با دشمنان خدا نباشد، به تدريج رفته رفته رفتار انسان با آن‌ها دوستانه مى‌شود، و در اثر معاشرت، رفتار آن‌ها را مى‌پذيرد و حرف‌هايشان را قبول مى‌كند. كم كم شيطان ديگرى مثل آن‌ها مى‌شود. مى‌گوييد نه! ببينيد قرآن چه مى‌فرمايد:
«وَإِذَا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آيَاتِنَا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ» «٢»
، چنانچه ببينى كسانى نسبت به دين بدگويى و اهانت مى‌كنند، با سستى و با زبان مسخره و استهزا سخن مى‌گويند، به آن‌ها نزديك نشو. هر چه گفتند، گوش نده. بعد مى‌فرمايد اگر كسانى اين نصيحت را گوش نكردند، بايد بدانند كه عاقبت به آن‌ها ملحق خواهند شد. «إِنَّ اللَّهَ جَامِعُ الْمُنَافِقِينَ وَالْكَافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعاً» «٣»
سر انجام كسانى كه نسبت به استهزا كنندگان دين محبت مى‌ورزند و به آن‌ها روى خوش نشان مى‌دهند اين است كه تدريجاً حرف‌هاى استهزا كنندگان بر آن‌ها اثر مى‌گذارد. وقتى حرفهايشان اثر كرد، در دل‌هايشان شك به وجود مى‌آيد. و اگر شك ايجاد شد، اظهار ايمان كردن نفاق مى‌شود. انسان وقتى در دل ايمان ندارد اما در ظاهر بگويد من مسلمانم، اين عين نفاق است. قرآن مى‌فرمايد: «إِنَّ اللَّهَ جَامِعُ الْكَافِرِينَ وَ الْمُنَافِقِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعاً» چنين كسانى كه در دنيا به واسطه اثر همنشينى با كافران منافق مى‌شوند، در آخرت داخل جهنم با ايشان هم‌نشين خواهند بود.
به عبارت ديگر، دشمنى با دشمنان، سيستمى دفاعى در مقابل ضررها و خطرها ايجاد مى‌كند. بدن انسان همان گونه كه عامل جاذبه‌اى دارد كه مواد مفيد را جذب مى‌كند، يك‌