اشاره‌هاى مختلف امام عليه السلام به وظيفه خود
سيّد الشّهداء عليه السلام به وظيفه خدايى خود، كه امتناع از بيعت بود، آشنا بود و بهتر از همه، به قدرت بى كران و مقاومت‌ناپذير بنى‌اميّه و روحيّه يزيد پى برده بود و مى‌دانست كه لازم لاينفكّ خوددارى از بيعت، كشته شدن او است و انجام وظيفه خدايى شهادت را در بر دارد. و از اين معنا در مقامات مختلف با تعبيرات گوناگون، كشف مى‌فرمود. در مجلس حاكم‌
عاشوراشناسى ٤٣٤ چرا براى بزرگداشت عاشورا از بحث و گفتگو استفاده نمى‌شود؟ ..... ص : ٤٢٩
مدينه، كه از وى بيعت مى‌خواست، فرمود:
«مثل من با مثل يزيد بيعت نمى‌كند.» «١»
هنگامى كه شبانه از مدينه بيرون مى‌رفت، از جدّش رسول اكرم (ص) نقل فرمود:
كه در خواب به وى فرمود: خدا خواسته (يعنى به عنوان تكليف) كه كشته شوى.
در خطبه‌اى كه هنگام حركت از مكّه خواند و در پاسخ كسانى كه مى‌خواستند، آن حضرت را از حركت به سوى عراق منصرف سازند، همان مطلب را تكرار فرمود.
در پاسخ يكى از شخصيّت‌هاى اعراب كه در راه اصرار داشت، آن حضرت از رفتن به كوفه منصرف شود و گرنه قطعاً كشته خواهد شد فرمود: اين رأى بر من پوشيده نيست ولى اينان از من دست بردار نيستند و هر جا بروم و هر جا باشم مرا خواهند كشت. «٢»
(برخى از اين روايات، اگر چه معارض دارد، يا از جهت سند خالى از ضعف نيست، ولى ملاحظه اوضاع و احوال روز و تجزيه و تحليل قضايا، آن‌ها را كاملًا تأييد مى‌كند).
اختلاف روش امام (ع) در خلال مدّت قيام خود
البتّه مراد از اين كه مى‌گوييم، مقصد امام (ع) از قيام خود شهادت بود و خدا شهادت او را خواسته بود، اين نيست كه خدا از وى خواسته بود، از بيعت يزيد خوددارى نمايد؛ آن گاه دست روى دست گذاشته به كسان يزيد اطلّاع دهد، كه بياييد، مرا بكشيد و بدين طريق خنده دار وظيفه خود را انجام دهد و نام قيام روى آن بگذارد.
بلكه وظيفه امام (ع) اين بود كه عليه خلافت شوم يزيد قيام كرده، از بيعت با او امتناع ورزد و امتناع خود را كه به شهادت منتهى خواهد شد، از هر راه ممكن به پايان رساند.