٣- اين كه ظواهر اعمال امام (ع) را كه قابل تطبيق به علل و اسباب ظاهرى است نبايد دليل نداشتن اين علم موهبتى و شاهد جهل به واقع گرفت، مانند اين كه گفته شود: اگر سيّد الشّهداء (ع) علم به واقع داشت، چرا مسلم را به نمايندگى خود به كوفه فرستاد؟ چرا توسّط صيداوى نامه به اهل كوفه نوشت؟ چرا خود از مكّه رهسپار كوفه شد؟ چرا خود را به هلاكت انداخت و حال آن كه خدا مى‌فرمايد:
وَ لا تُلْقُوا بِأَيْديكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ. «١»
چرا و چرا؟
پاسخ همه اين پرسش‌ها از نكته‌اى كه تذكّر داديم، روشن است و نيازى به تكرار نيست.
قسم دوم از علم امام- علم عادى‌
پيغمبر (ص) به نص قرآن كريم و همچنين امام (ع) (از عترت پاك او) بشرى است، همانند ساير افراد بشر و اعمالى كه در مسير زندگى انجام ميدهد، مانند اعمال ساير افراد بشر در مجراى اختيارى و بر اساس علم عادى قراردارد. امام (ع) نيز مانند ديگران خير و شر و نفع و ضرر كارها را از روى علم عادى تشخيص داده و آنچه را شايسته اقدام مى‌بيند، اراده كرده، در انجام آن به تلاش و كوشش مى‌پردازد. در جايى كه علل و عوامل و اوضاع و احوال خارجى موافق مى‌باشد، به هدف اصابت مى‌كند و در جايى كه اسباب و شرائط مساعدت نكنند، از پيش نمى‌رود.
(و اين كه امام (ع) به اذن خدا به جزئيّات همه حوادث چنان كه شده و خواهد شد، واقف است، تأثيرى در اين اعمال اختياريه وى ندارد، چنان كه گذشت).
امام (ع) مانند ساير افراد انسانى بنده خدا و به تكاليف و مقرّرات دينى، مكلّف و موظّف مى‌باشد و طبق سرپرستى و پيشوايى كه از جانب خدا دارد، با موازين عادى انسانى بايد انجام دهد و آخرين تلاش و كوشش را در احياى كلمه حق و سر پا نگهداشتن دين و آيين بنمايد.
نهضت سيّد الشّهداء (ع) و هدف آن‌
با يك سير اجمالى در وضع عمومى آن روز مى‌توان نسبت به تصميم و اقدام سيّدالشهداء (ع) روشن شد.