عاشورا شناسى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٦٩

حليف معاقد، مانند دو برادر نسبى، در غم و شادى، عزت و ذلت، مرگ و زندگى هم شريك و سهيم بودند، و بعد از مرگ به طور قهرى از هم ارث مى‌بردند، منتهى در صورتى كه وارث ديگرى از فرزندان و برادران وجود داشت، يك ششم، وگرنه تمام ميراث را صاحب مى‌شدند. «١»
صورت اين عقد، بسيار موجز و خلاصه بود، حتى اگر مراسم عقد مؤاخات در مجلس معارفه رسمى انجام مى‌گرفت، آنكه شخصيت بارزترى داشت، دست عقيد خود را به عنوان معرفى بالا مى‌گرفت و مى‌گفت:
«هذا اخى‌ وَ انَا اخُوهُ، يَرِثُنى‌ وَارِثُهُ»- اين مرد برادر من است و من برادر اويم، او از من ارث مى‌برد و من از او ارث مى‌برم-. يا مى‌گفت: «انْتَ اخى‌ وَ انَا اخُوكَ، تَرِثُنى‌ وَ ارِثُكَ»- تو برادر منى و من برادر توام، تو از من ارث خواهى برد و من از تو ارث خواهم برد-.
دراين صورت ديگر حاجتى به ذكر ساير مواد حلف از قبيل «هَدْمُهُ هَدْمى‌، حَرْبُهُ حَرْبى‌، سِلْمُهُ سِلْمى‌، يَعْقِلُ عَنّى‌، وَ اعْقِلُ عَنْهُ، يَطْلُبُ بى‌ وَ اطْلُبُ بِهِ» نبود، زيرا در ضمن انعقاد اخوت و برادرى، تمام اين شرايط ملحوظ و همه اين مسئوليتها قهرى و معتبر بود، جز اين كه گاهى متعهد مى‌شدند كه به هيچ وجه به هم دروغ نگويند، و مطلبى را از هم كتمان نكنند، و در تحصيل رضايت هم كوشا باشند. «٢»
٥- عقد تبنى‌
عقد «تبنى» يا پيمان فرزند خواندگى حاجت به توضيح ندارد. «٣» قبلًا نيز به فرزند خواندگى مقداد، صحابى معروف با اسود بن عبد يغوث، اشاره شد. و آنچه شايسته ذكر است، عقد فرزند خواندگى زيد بن حارثه كلبى است، كه رسول خدا قبل از بعثت بر طبق سيره و روش آن زمان او را فرزند خود معرفى فرمود:
زيد كه در هشت سالگى به اسارت غارتگران بنى قين درآمده بود، بعد از فروخته شدن در بازار عكاظ، به ملكيت رسول خدا درآمد، موقعى كه فاميل و عشيره‌اش از مكان زندگى او با خبر شدند، پدر زيد با عمويش و جمعى از قبيله بنى كلب به خدمت پيامبر مشرف شده، درخواست كردند كه با گرفتن فدا، زيد را آزاد فرمايد.