در قالب يك نظام منسجم را تجربه نكرده بود، دولتى تحت رياست و مسؤوليت خويش شكل داد و بر اين حقيقت پافشارى نمود، كه اسلام دينى است كه نه فقط در حوزه مسائل نظرى و ماهيت و محتوا، به «سعادت» انسان نظر دارد، بلكه در عمل نيز، در پى ساختن مدينه فاضله‌اى است كه راه را براى وصول به اين هدف، آسان‌تر نمايد و رستگارى بشر را با استقرار نظام توحيدى تحقق بخشيده يا حداقل تسهيل نمايد.
البته اين بدان معنا نيست كه اصولًا اسلام دينى سياسى است، بلكه بدين معناست كه اين دين، مهمترين ركن تحقق اهداف الهى خود را در جامعه، استفاده از ابزار حكومت و سياست قرار داده است.
سياست نيز كه مهمترين خصيصه آن سلطه است، به معناى سياستى كه بر مبناى يك نوع سلطه سنتى، كه شاخص‌ترين نتيجه آن استبداد است، نمى‌باشد. بلكه، سياستِ دينى به معناى تدبير امور جامعه بر اساس مصالح عاليه آن مى‌باشد.
لذا مى‌بينيم در صدر اسلام تشكيل حكومت توسط پيامبر در مدينه، كاملًا ممحض در رسالت دينى است و نمى‌توان براى «دولت» هويت مستقل و متمايز از «دين» قايل شد. بدين معنا كه دولت مهمترين ابزار موافق اصلاح ساختارى جامعه است و در راستاى اهداف اصلاحى دين و شريعت شكل مى‌گيرد.
ولى از آنجا كه قدرت، مى‌تواند ابزار سلطه و كامجويى قرار گيرد و دولت در يك جامعه نيز، تجسّم قدرت است، لذا در هر انقلاب و همراه با هر نهضت اصلاح طلبانه‌اى، گروهى پيدا مى‌شوند كه هيچ اعتقادى به آرمان‌هاى انقلاب و سيستم اصلاحى جديد ندارند، امّا، يا به دليل جاه‌طلبى و كسب موقعيت و تحصيل امتيازات اجتماعى، ظاهر خود را با مهارت خاصى با سيستم جديد هماهنگ كرده و تطبيق مى‌دهند، و يا آنكه در نظر دارند در سيستم نفوذ كرده و نهايتاً در فرصت مناسب، ضربه خود را از درون به نظام و تشكيلات جديد وارد آورند.
اين گروه فرصت طلب كه «خط نفاق» را تشكيل مى‌دهند، خطرناك‌ترين و پليدترين گروه‌هاى معارض با اصلاحات مى‌باشند. اينان با آگاهى نسبى و توانايى سياسى كه دارند، شخصيتى آراسته براى فريب جامعه از خود ساخته و سعى دارند به تدريج با همين شخصيت نقابدار و دروغين، در موقع مناسب و فرصت مقتضى، سرنوشت جامعه را بدست گيرند.