ايده‌آل به مردم داد، حس استغنا در مردم به وجود آورد، درس صبر و تحمل و بردبارى و مقاومت و ايستادگى در مقابل شدايد به مردم داد، ترس را ريخت؛ همان مردمى كه تا آن مقدار مى‌ترسيدند، تبديل به يك عده مردم شجاع و دلاور شدند.
اين داستان معروف است، مى‌گويند: نادر در يكى از جنگ‌هايش سربازى را ديد كه فوق‌العاده شجاع و دلير بود و از شجاعت و دلاورى او اعجاب مى‌كرد. يك روز او را خواست، گفت: تو با اين شجاعت و دلاورى‌ات، آن روزى كه افاغنه ريختند به اصفهان غارت كردند و كشتند كجا بودى؟ گفت: من اصفهان بودم. گفت: تو اصفهان بودى و افاغنه آمدند و آن همه جنايت كردند؟ گفت: بله بودم. گفت: پس آن روز شجاعتت كجا بود؟ گفت:
آن روز نادرى نبود؛ مقدارى از شجاعتى كه امروز من دارم از روحيه نادر دارم، تو را كه مى‌بينم غيرت من تحريك مى‌شود، شجاع و دلير و دلاور مى‌شوم.
اين كه من تأكيد مى‌كنم كه حماسه حسينى و حادثه كربلا و عاشورا بايد بيشتر از اين جنبه مورد استناد ما قرار بگيرد، به خاطر همين درس‌هاى بزرگى است كه اين قيام مى‌تواند به ما بياموزد. من مخالف رثاء و مرثيه نيستم، ولى مى‌گويم اين رثاء و مرثيه بايد به شكلى باشد كه در عين حال آن حس قهرمانى حسينى را در وجود ما تحريك و احيا كند. حسين بن على يك سوژه بزرگ اجتماعى است. حسين بن على در آن زمان يك سوژه بزرگ بود؛ هر كسى كه مى‌خواست در مقابل ظلم قيام كند، شعارش «يا لَثاراتِ الْحُسَيْنِ» «١»
بود. امروز هم حسين بن على يك سوژه بزرگ است، سوژه‌اى براى امر به معروف و نهى از منكر، براى اقامه نماز، براى زنده كردن اسلام، براى اين كه احساسات و عواطف عاليه اسلامى در وجود ما احيا بشود.
با وجود اين كه عرايض ديگرى در اين باره دارم، در همين جا به عرايضم خاتمه مى‌دهم و برمى‌گردم به آيه‌اى كه در ابتدا خواندم. آيه عجيبى است: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيكُمْ» «٢»
ايها النّاس اين دعوت پيغمبر را اجابت كنيد؛ مى‌خواهد شما را زنده كند. حيات يك ملت به داشتن ثروت زياد نيست، حتى به علم هم نيست (علم به تنهايى‌