دومين جهت تقدس اين گونه قيام‌ها و نهضت‌ها اين است كه در شرايط خاصى كه هيچ‌كس گمان نمى‌برد قرار گرفته‌اند؛ يعنى يكمرتبه در يك فضاى بسيار بسيار تاريك و ظلمانى يك شعله روشن مى‌شود، شعله‌اى در يك ظلمت مطلق؛ فرياد عدالتى است در يك استبداد و ستم مطلق، جنبشى است در يك سكون و در حالى كه همه ساكن و مرعوبند، كلام و سخنى است در يك خاموشى مرگبار.
به عنوان مثال نمرودى پيدا مى‌شود كه يك مرد باقى نمى‌گذارد، و در همين زمان نهضت مقدس ابراهيم صورت مى‌گيرد: «انَّ ابْراهيمَ كانَ امَّةً قانِتاً». «١»
يا فرعونى پيدا مى‌شود و همان طورى كه قرآن مى‌فرمايد:
انَّ فِرْعَوْنَ عَلا فِى الْارْضِ وَ جَعَلَ اهْلَها شِيَعاً يَسْتَضْعِفُ طائِفَةً مِنْهُمْ يُذَبِّحُ ابْنائَهُمْ وَ يَسْتَحْيى نِسائَهُمْ. «٢»
و در همين عصر موسايى پيدا مى‌شود. و يا در عصر بعثت خاتم الانبياء كه تمام دنيا در ظلمت و خاموشى و هرج و مرج و فساد فرو رفته است ناگهان فرياد «قولوا لا الهَ الَّا اللَّهُ تُفْلِحوا» بلند مى‌شود.
دولت اموى است، تمام نيروها را به‌نفع خودش تجهيز كرده است حتى نيروى مذهب را، به اين ترتيب كه محدّثين از خدا بى‌خبر را استخدام كرده و به آنها پول مى‌دهد تا به نفع او حديث جعل كنند. مى‌گويند يك عالم اموى گفته است: «انَّ الْحُسَيْنَ قُتِلَ بِسَيْفِ جَدِّهِ» «٣»
حسين با شمشير ج
عاشوراشناسى ٢٦٦ زبان به شكايت نگشودن ..... ص : ٢٦٦
دّش كشته شد، و منظور او اين بوده است كه حسين به حكم دين جدّش كشته شد.
ولى من مى‌گويم اين حرف به معنى ديگرى درست است و آن اينكه بنى‌اميّه توانسته بودند اسلام را آنچنان استثمار و استخدام و منحرف كنند كه يك عده مردم از خدا بى‌خبر به عنوان جهاد و خدمت به اسلام، به جنگ حسين بيايند «وَ كُلٌّ يَتَقَرَّبونَ الَى اللَّهِ بِدَمِهِ.» «٤»
بعد از شهادت ابا عبداللَّه به شكرانه اين عمل چندين مسجد ساخته شد. ببينيد ظلمت و تاريكى چقدر بوده است!