شكلى ابراز احساسات مى‌كند كه نمايشگر قهرمانى جنايتكارانه جنايتكاران و نمايشگر مظلوميت آن كسى است كه به او عشق مى‌ورزد و علاقه دارد. او نمى‌داند حالا كه مى‌خواهد نمايشگرى بكند بايد طورى نمايشگرى بكند كه نمايشگر حماسه حسينى باشد، نمايشگر آن جنبه نورانى و روشن تاريخ عاشورا باشد، نمايشگر روح حسين بن على باشد. خوشبختانه كم و بيش اين بيدارى پيدا شده است و گاهى انسان به چشم مى‌بيند كه بعضى از دستجات توجه كرده‌اند كه چه بايد بكنند و چه مى‌كنند.
مرد بزرگ، روحش صاحب حماسه است، خواه براى خودش كار كرده باشد يا براى يك ملت و يا براى بشريت و انسانيت كار كرده باشد و يا حتى بالاتر از انسانيت فكر كند و خودش را خدمتگزار هدف‌هاى كلى خلقت بداند، كه اسم آن را «رضاى خدا» مى‌گذارد، بدين معنى كه خداوند اين خلقت را آفريده و براى آن يك مسير و هدف كلى قرار داده است؛ اين راه، راه رضاى خداست.
مرد بزرگ كسى است كه در روحش حماسه وجود داشته باشد؛ غير از اين نمى‌تواند باشد. نادر شاه افشار اگر يك حماسه در روحش وجود نمى‌داشت، نمى‌توانست افاغنه را از ايران بيرون كند و نمى‌توانست هندوستان را فتح كند؛ اين خودش يك حماسه است. اما اينكه بعد كارش به يك ماليخوليا كشيد و خودش دشمن جان ملت خودش شد، مطلب ديگرى است.
اسكندر، خواه ناخواه در روحش، يك موج وجود حماسه داشته است، شاه اسماعيل همين طور، ناپلئون همين طور، اسكندر، نادرشاه و شاه اسماعيل، همه اينها يك اراده بزرگ هستند، يك همت بزرگ هستند، يك حماسه بزرگ هستند ولى حماسه مقدس نيستند، براى اينكه هر يك از اينها مى‌خواهد شخصيت خودش را توسعه بدهد، مى‌خواهد همه چيز را در خودش هضم كند، مى‌خواهد ملت‌ها و مملكت‌هاى ديگر را در مملكت خويش هضم كند؛ و لذا از نظر يك ملت، يك قهرمان ملى است ولى از نظر ملت ديگر يك جنايتكار است. اسكندر براى يونانيان يك قهرمان است و براى ايرانيان يك جنايتكار؛ براى يونانى يك قهرمان است چون به يونان عظمت داد، چون قدرت‌هاى ديگر، ثروت‌هاى ديگر، عظمت‌هاى ديگر را خرد كرد و پرچم يونان را در مملكت‌هاى ديگر به اهتزاز درآورد. اما از نظر قوم مغلوب، او