به خدا قسم، مرگ ناگهانى و ضربت ناگهانى‌اى كه بر من خورد، يك ذره مورد كراهت من نيست. من افتخار مى‌كنم و آرزوى چنين روزى را داشتم، به خدا قسم، مثَل من مثَل آن عاشقى است كه به معشوق خود رسيده باشد. به قول شاعر:
ديدار يار غايب، دانى چه ذوق دارد ابرى كه در بيابان بر تشنه‌اى ببارد
مثَل من در حال اين ضربت خوردن مثَل همان مردمى است كه در شب‌هاى تاريك دنبال آب مى‌گردند و ناگهان به آب مى‌رسند.
دوش وقت سحر از غصّه نجاتم دادند و اندر آن ظلمت شب آب حياتم دادند
اين از نظر شخصى و فردى. اما اسلام يك طرف ديگر هم دارد؛ قضايا را هميشه از جنبه شخصى مطالعه نمى‌كند، از جنبه اجتماعى هم مطالعه مى‌كند. حادثه عاشورا از جنبه اجتماعى و نسبت به كسانى كه مرتكب آن شدند، مظهر يك انحطاط در جامعه اسلامى بود.
لذا دائماً بايد يادآورى بشود كه ديگر چنين كارى را مرتكب نشوند. اين همان «آخى» است كه يك ملت مى‌گويد: ما مسلمان‌ها چنين كارى كرديم؟! لعنت به كسانى كه چنين كارى كردند، پس ديگر چنين كارى نكنيم.
ثالثاً اين موضوع براى صيقل دادن احساسات اسلامى و انسانى است، اما به شرط اينكه ما اين را درست درك بكنيم. امروز روزى نيست كه آدم سرش را زير آب بكند. ما بايد در اوضاع مذهبى خودمان رفرم ايجاد كنيم؛ البته نه در مذهب بلكه در كار خودمان. اشتباهات ما كه به مذهب مربوط نيست. مگر محتشم كاشانى هم يكى از اركان مذهب است؟! بايد اين شعار مفت ... «١»
گفتيم كه يك سخن يا منظومه، يك شعر با نثر حماسى آن است كه در روح انسانى جولان و هيجانى در جهت سلحشورى و مقاومت و ايستادگى و دفاع از عقيده ايجاد كند، و يك شخصيت حماسى آن كسى است كه در روحش اين موج وجود دارد؛ يك روحيه متموّجى از عظمت، غيرت، حميّت، شجاعت، حس دفاع از حقوق و حس عدالتخواهى دارد و باز عرض كرديم كه تاريخچه عاشورا تاريخچه‌اى است كه دو صفحه دارد يك صفحه آن صفحه‌اى‌