و تبهكار است و مجالس او به لهو و لعب و رقص و ساز و قمار طى مى‌شود، مسموعاتى بود، كه شايد درست هم باور نمى‌كردند، زيرا بعيد مى‌دانستند و انصافاً هم بسيار بعيد بود، كه مسند خلافت اسلامى به اين امور زشت و شرم‌آور آلوده شده باشد.
بالجمله آن گروهى وفد كه از مدينه به شام رفته بودند، از نزديك يزيد و اعمال او را از شرب خمر و قمار و سگ بازى و امثال آن مشاهده كردند و از اين جهت در مراجعت به مدينه به جاى اين كه دست از شورش و غوغا بردارند و از حكومت يزيد طرفدارى كنند، علم مخالفت و عصيان برافراشتند و مردم را بر خلع يزيد دعوت كردند و بزرگان مدينه اكثراً دعوت آن جماعت را پذيرفته و با عبداللَّه بن حنظله بيعت كردند.
عده‌اى نيز در مكه به عبداللَّه بن زبير پيوستند. بارى كم كم كار بر يزيد سخت شد و در صدد دفع فتنه اين جماعت و عبداللَّه بن زبير برآمد. مورخان نوشته‌اند، كه وى در ابتدا مى‌خواست ابن مرجانه (عبيداللَّه بن زياد) را كه مأمور كربلا بود، مأمور اين كار كند، وى زير بار نرفت و گفت براى حمايت اين مرد فاسق (يزيد) همان قتل پسر پيامبر مرا كافى است، ديگر كشتار مدينه و خراب كردن خانه كعبه را بر خود هموار نتوانم ساخت.
چون يزيد از امتناع عبيداللَّه بن زياد آگاهى يافت، سپاهى از شاميان به سركردگى مسلم بن عقبه مرّى گسيل داشت، كه از بس در واقعه حره و كشتار عام مدينه و در قتل خلايق اسراف كرده بود، او را لقب «مسرف» دادند، ناظر به آيه شريفه قرآن (فَلا يُسْرِفْ فِى الْقَتْلِ). مسلم با سپاه خونخوار به مدينه رفت؛ عبداللَّه بن حنظله و اصحاب خاص او در جنگ كشته شدند و گروهى از بقيةالسيف در مكه به عبداللَّه بن زبير پيوستند و موجب پيشرفت و قوت كار وى شدند. غوغاى حرب در حره واقع شد، كه از مواضع معروف مدينه است. بعد از آن كه مسلم فاتح شد، فرمان قتل و غارت عام داد. چندين هزار قشون خونخوار شامى سه روز و سه شب مشغول قتل و غارت مدينه بودند، خلقى كثير از صحابه و عباد و زهاد و قرّاء در آن حادثه به قتل رسيدند، چندان از اهالى مدينه كشته شدند، كه گويند، بعد از آن واقعه ده هزار زن بى‌شوهر وضع حمل كردند، كه شوهرانشان همه كشته شده بودند. آن حادثه شوم مطابق ضبط جماعتى از مورخان در بيست و هشتم ذى الحجه شصت و سه هجرى اتفاق افتاد.
مسلم بعد از فراغت از كار مدينه عازم مكه و محاربه عبداللَّه بن زبير گرديد، كه در اثناى راه‌