خلاصه اين كه أبوسفيان جاهلى با أبوسفيان اسلامى هيچ تفاوتى نداشت، سهل است كه اينجا دشمن خانگى شده بود، از همين جهت است كه على (ع) بعد از واقعه وفات پيامبر (ص) كه تحريكات نفاق‌انگيز أبوسفيان را ديدند، به وى فرمودند:
مَهْ يا أَبا سُفْيان أَجاهِلِيَّةً وَ إِسْلاماً.
اى ابوسفيان! با دعوى اسلام باز هم همان شيطنت‌ها و تزويرهاى جاهلى را به كار مى‌برى؟ قطعه معروف حكيم سنايى واقعاً خوب و به جا است، كه مى‌گويد:
داستان پسر هند مگر نشنيدى كه از او و سه كسِ او به پيمبر چه رسيد
پدر او دُرِ دندان پيمبر بشكست مادرِ او جگر عمّ پيمبر بمَكيد
خود به ناحق، حقِ داماد پيمبر بگرفت پسر او سرِ اولاد پيمبر ببريد
بر چنين قوم تو لعنت نكنى شرمت باد لَعَنَ اللَّهُ يزيداً و على‌ آلِ يزيد
يا: (لعن اللَّه يزيداً و على حبّ يزيد)
اختلافات ديگر هم در نسخ اين قطعه هست، من آن را به طورى كه پدرم از كودكى ياد داده بود و به خاطر داشتم، اين جا نوشتم.
گفتم كسى كه شصت و پنج سال در كفر و نفاق و عناد جاهلى زيسته بود، مشكل است كه به تمام معنى تغيير عقيده داده و كاملًا بر ضدّ عقايد سابقش مسلمان شده باشد! آرى! بسيارى از اعراب كه در بزرگى اسلام آورده بودند، آن طور كه بايد و شايد افكار و عقايد اسلامى در روح ايشان نفوذ نكرده بود در ميان صحابه تنها على (ع) بود، كه از كودكى در تحت تربيت و تعليم پيامبر قرار گرفته بود و در آن موقع كه هنوز طفل نابالغى بود، اسلام را به تمام جهات پذيرفت و از اين جهت هيچ كس در حوزه اسلام نبود، كه بهتراز على (ع) با روح تعليمات اسلامى آشنايى و پرورش يافته باشد.
بررسيها نشان مى‌دهد كه حقايق اسلامى و مذهب خالص و بى غلّ و غش در خارج از حوزه عرب بيش‌تر بوده، تا در خود اعراب. شعر خوبى است، كه به حافظ نسبت داده‌اند، گرچه شايد از وى نباشد:
حسن ز بصره بلال از حبش صهيب از روم ز خاك مكّه أبوجهل اين چه بوالعجبى است‌
اختلاف بنى أميّه و بنى‌هاشم‌
يكى از علل اختلاف و دشمنى خاندان بنى‌اميّه با بنى هاشم يك سابقه ممتدّ تاريخى است، كه اثرش به صورت همان خوى و تعصّب نژادى و غريزه كينه‌توزى و انتقام‌جويى جاهلى عرب، در روح بازماندگان باقى مانده بود.
در تاريخ آورده‌اند، كه عبدالشّمس جدّ اعلاى بنى اميّه با برادرش هاشم كه جد اعلاى بنى هاشم است توأم و دو سيده متولّد شدند و اتّفاقاً طورى بود كه پيشانى آنها به هم پيوستگى داشت، يا انگشت يكى از آنها چسبيده به پيشانى آن ديگر بود. «١» هر چه بود آن دو را با شمشير يا كارد تيز از هم جدا كردند و از همان تاريخ اين حدس يا پيشگويى بين عرب افتاد، كه بين اين دو برادر هميشه كار با شمشير و جنگ و مقاتله خواهد بود. اتّفاقاً اين پيش‌بينى و حدس درست و صائب درآمد.
هاشم مردى بزرگوار و جواد و كريم و بخشنده بود و با استحقاق، رياست خانه كعبه را داشت و دو منصب بزرگ از مناصب پنجگانه كعبه كه به اصطلاح منصب رفادت و سقايت حاج بود در قبضه كفايت او قرار داشت، سه منصب ديگر كه حجابت يا سدانت و لواء و دارالنّدوه باشد، اختصاص به اولاد عبدالدّار داشت، كه او هم از برادران عبد مناف بن قصىّ بوده است. «٢»
وقتى كه اميّة پسر عبدالشّمس بزرگ شد بر ضدّ عموى خود قيام كرد و خواست مناصب را از دست او بگيرد، البتّه نتوانست ليكن كارشان به دشمنى و عداوت سخت خانوادگى افتاد، كه بعد از ظهور اسلام نيز آثار خود را به خوبى ظاهر ساخت.