يابن حجّاج آيا مردم را به قتل من تحريض مى‌كنى و آيا ما از دين خارج شديم و شما بر دين باقى مانديد؟ به خدا وقتى كه به قابض ارواح جان سپرديد و بر همين اعمال درگذشتيد خواهيد دانست كه از ما و شما مارق من الدّين كدام است. پس همين عمرو بن حجّاج با ميمنه سپاه از سمت فرات حمله آورد و اصحاب امام (ع) نيز حمله بردند و ساعتى با هم درآويختند. وقتى كه گرد معركه فرو نشست مسلم بن عوسجه را ديدند بر زمين افتاده است و نيم جانى دارد، حضرت با حبيب بن مظاهر به پهلوى ابن عوسجه آمد و فرمود: «رَحِمَكَ اللَّهُ يا مُسْلِمُ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى‌ نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ» و حبيب بن مظاهر گفت: «يَعِزُّ عَلى‌ مُصْرِعَكَ يا مُسْلِمُ ابْشِرْ بِالْجَنَّةِ» مسلم با صوتى ضعيف گفت: «بَشَّرَكَ اللَّهُ بِخَيْرٍ» حبيب گفت اگر من نمى‌دانستم كه خود نيز از دنبالم هر آينه دوست مى‌داشتم كه در تمام مهمّات خويش بر من وصيّت كنى. مسلم اشاره به امام كرد و گفت: درباره اين بزرگوار تو را وصيّت مى‌كنم. در راه وى قتال كن تا قتيل شوى.
جاريه مسلم چون مصرع وى بديد به مويه گرى ناله برداشت و صيحه بركشيد كه: يا سيّداه يابن عوسجتاه اصحاب عمر سعد دانستند كه مسلم كشته گشته، پس بشارت مردم را ندا همى كردند كه: «قَدْ قَتَلْنا مُسْلِماً.» شبث بن ربعى با كسانى كه در گرد او بود گفت: «ثَكَلَتْكُمْ امَّهاتُكُمْ» خويشتن را همى به دست خود مى‌كشيد و بانگ نويد مى‌كشيد؟ آيا مسلم به قتل مسلم بن عوسجه شادمانى مى‌كند؟ به خدا كه من در لشكر اسلام بسى مواقف عظيم و مقامات كريم از وى ديده‌ام. در يوم آذربيجان خود مى‌نگريستم كه مسلم بن عوسجه از مشركين شش كس را بكشت و هنوز خيول مسلمين صف آرايى نشده بود! در اثناى اين حالات شمر بن ذى الجوشن با مردم ميسره حمله آورد و اصحاب امام با قلب قوى و جاش رابط آن گروه ضلالت پژوه را استقبال كردند و ثباتى سخت ورزيده قتال عظيم پرداختند با آن كه در اين وقت از سى و دو سوار فزون‌تر نبودند و ارباب مقاتل در اين مقام ايشان را چنين مى‌ستايند كه «فَلا يَحْمِلُونَ عَلى‌ جانِبٍ مِنْ اهْلِ الْكُوفَةِ الّا كَشَفُوهُمْ» و به عبارت ابن اثير جزرى «فَلَمْ تَحْمِلْ عَلى‌ جانِبٍ مِنْ خَيْلِ الْكُوفَةِ الّا كَشَفْتُهُ» عروة بن قيس كه آن روز سرخيل كوفيان بود چون حال چنين ديد كس به نزد عمر سعد فرستاد و پيغام داد كه «الا تَرى‌ ما تَلْقى‌ خَيْلى‌ هذَا الْيَوْمِ مِنْ هذِهِ الْعِدَّةِ الْيَسيرَةِ ابْعَثْ الَيْهِمُ الرَّجَّالَةً وَ الرُّماةً» عمر با شبث بن ربعى كه سركرده پيادگان بود گفت آيا به سمت اين جماعت‌