(٢٠٥٤- ٢٠٤٤) ٣- چيزهايى كه در قرآن واجب بودن آنها معلوم است ولى در سنّت نسخ شده است مانند سخن حق متعال: وَ اللَّاتِي يَأْتِينَ الْفاحِشَةَ مِنْ نِسائِكُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِنْكُمْ فَإِنْ شَهِدُوا فَأَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ حَتَّى يَتَوَفَّاهُنَّ الْمَوْتُ أَوْ يَجْعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلًا وَ الَّذانِ يَأْتِيانِها مِنْكُمْ فَآذُوهُما فَإِنْ تابا وَ أَصْلَحا فَأَعْرِضُوا عَنْهُما [١] در صدر اسلام هر گاه زنى مرتكب زنا مى‌شد تا هنگام مرگ در خانه محبوس مى‌گرديد و اگر دخترى زنا مى‌كرد به مقتضاى اين دو آيه با گفتار و تندى تنبيه مى‌شد و سپس اين حكم سنّت نسخ گرديد و زنان به رجم و دختران به تازيانه مجازات مى‌شدند [٢].

(٢٠٦٤- ٢٠٥٥) ٤- چيزى كه در سنّت اثبات و در كتاب ترك آن جايز شده است. مانند توجّه به بيت المقدس كه در آغاز اسلام اثبات شد و سپس با آيه شريفه: فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضاها فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ‌ [٣]، نسخ شد. و مانند اثبات نماز خوف به هنگام جنگ، در قرآن و جواز تأخير آن تا پايان جنگ، در سنّت.

(٢٠٧٢- ٢٠٦٥) ٥- امورى كه در زمان خود واجب است و در غير زمان خود وجوب آن از بين مى‌رود. مانند حج واجب كه در عمر يك مرتبه واجب است و نذرى كه مقيّد به وقت معيّنى باشد. زيرا وجوب اين دو تابع وقت معيّنى است و با يك بار انجام هر چند بارها تكرار شود وجوب تكرار نمى‌شود.

[١] سوره نساء (٤): آيه (١٥): زنانى از شما كه مرتكب فحشا شوند و چهار نفر بر آنها شهادت دهند آنها را در خانه حبس كنيد تا بميرند يا خداوند راه نجاتى برايشان قرار دهد و مردانى كه عمل فحشا انجام دهند آنها را تنبيه كنيد اگر توبه كرده و خود را اصلاح كردند آنها را رها كنيد.

[٢] منظور از نسخ به حكم سنّت اين است كه حكمى با حكمى ديگر از قرآن نسخ شده ولى نحوه عمل حكم دوّمى را سنّت مشخص كرده است.

[٣] سوره بقره (٢): آيه (١٤٤): ما تو را به سوى قبله‌اى كه مى‌پسندى باز مى‌گردانيم پس روى خود را به طرف مسجد الحرام بازگردان هر جا كه هستيد به سمت مسجد الحرام روى كنيد.