ترجمه شرح نهج البلاغه - ابن ميثم بحرانى ت محمدى مقدم و نوايى - الصفحة ٢٢٢ - خطبه سيد رضى

مِنَ الشَّيْطانِ الرَّجِيمِ^ [١].

زلّة اللسان: خطا در گفتار.

زلّة القدم: لغزش در راه و انحراف از آن و استوار نبودن بر راه راست.

پس از آنكه معانى لغات خطبه سيّد رضى توضيح داده شد، اينك به شرح خطبه باز مى‌گرديم.

در توضيح گفته سيّد رضى: امّا بعد حمد اللّه ... تا و زيادة احسانه، مى‌گوييم: سپاس خداوند تعالى كه در عبارت سيّد رضى آمده است چه به معناى ستايش و تعظيم مطلق و چه در برابر نعمتى و اعتراف به عظمت صاحب نعمت باشد، به دو دليل سزاوار چنين حمدى جز خداوند سبحان نمى‌تواند باشد، گر چه حمد خود نوعى عبادت بلكه كاملترين آن است.

دليل اول- هر يك از افراد نيكو كار يا به خاطر جلب منفعت و يا رفع مضرتى نيكى مى‌كنند اين نوع نيكوكارى هر چند در عرف نيكى به حساب مى‌آيد ولى در حقيقت معامله‌اى مى‌باشد. امّا چون خداوند متعال از منفعت و ضرر مبرّاست، نيكى كردن او به خاطر نفع و ضرر نيست بنا بر اين محسن حقيقى جز او نمى‌باشد پس هيچ كس جز او سزاوار اقسام حمد نمى‌تواند باشد.

دليل دوّم- حمد يا براى ستايش مطلق خداوند متعال و تعظيم او به كار رفته است براى جلال و كبرياى او، از آن جهت كه خداوند متعال نه غير او سزاوار تعظيم شده است چون او براى همگان اله است و ربّ، و خالق، و از هر نقصى پاك و از هر عيبى مبرّاست. ملاحظه و اعتبار اين جهت براى خداوند سبحان مطلوبتر از همه عبادات است. و به منزله روح است براى جسد. و اگر حمد را به معناى شكر خداوند بگيريم لازمه‌اش شناخت و محبّت و توجه به خداست. و ملاحظه جهتى كه خداوند به آن جهت سزاوار شكر مى‌باشد و آن‌