ترجمه شرح نهج البلاغه - ابن ميثم بحرانى ت محمدى مقدم و نوايى - الصفحة ٣٠٩ - بحث پنجم - متكلمان گفتهاند كه چون ظاهر قرآن و سخن على(ع) دلالت دارند بر اين كه آب اصل وجود آسمانها و زمين است

بندگان نازل فرموده است. چون در دلها انوار علوم قرآن استقرار مى‌يابد، چنان كه آب فرود آمده از آسمان در پهنه وادى مستقر مى‌شود و چنان كه هر سرزمينى از آب باران به اندازه لياقت و به اندازه سعه يافتن خود دريافت مى‌دارد. همچنين هر دلى به اندازه آمادگى، طهارت، خبث، قوّت فهم و بينايى، انواع علم قرآن را دريافت مى‌كند. توضيح كامل تشبيه آيه مباركه در تفاسير به تفصيل آمده است.

اما تشبيه امر اوّل (عالم امر) به باد وزنده براى اين است كه چون ايجاد امر اوّل متوقّف بر زمان نبوده و دفعتاً حاصل شده است شبيه‌ترين جسم، در سرعت و نفوذ به باد وزنده است، زيرا باد سريعترين جسم متحرّك مى‌باشد و براى همين امام (ع) باد وزنده را به صفت عصف تأكيد آورده است تا سرعت كامل را تقرير كند. خداوند مى‌فرمايد: امر ما واحد است، مانند چشم بهم زدن. و باز بادوزان را به صفت زعزع و قصف توصيف فرموده براى بيان نيرومندى باد و شدّت و زندگى آن.

منظور از اين عبارت كه فرمود: باد را امر كرد كه آب را روى هم برگرداند و با شدّت بر آن مسلط شود، اين است كه چون امر اوّل را به صورت باد تشبيه كرده است، پس رواست كه گفته شود «به آن دستور داد» و منظور از امر، نسبت دادن آن به ذات خداوند تعالى است. البته نسبتى كه خرد ضعيف ما مى‌تواند آن را ايجاد كند. منظور از كلمات «ردّ» و «شدّ» در خطبه منظم بودن امر خداوند سبحان بر طبق حكمتش مى‌باشد. به اين شرح كه كمالات افاضه شده از جانب خداوند براى هر موردى بر حسب شايستگى آن مورد است و منع كمال از موردى كه داراى استحقاق دريافت آن كمال نباشد. مراد از محدود ساختن باد در عبارت خطبه احاطه داشتن فرمان خداوند سبحان بر كمال پذيرى اشيا است. كه هر كدام داراى حدّ معيّنى مى‌باشند، و كلام امام (ع) كه فرمود: الهواء من تحتها فتيق، اشاره به قبول فيض حق متعال از ناحيه قابلهاست. و مقصود از اين جمله‌