ترجمه شرح نهج البلاغه - ابن ميثم بحرانى ت محمدى مقدم و نوايى - الصفحة ٥٧٨ - شرح

اسم شده است كه از اين نوع سنگ در بصره وجود داشته است. به روايت ديگر بصره جايگاه نگهدارى شتران يا خشك كردن خرما بوده است.

امام (ع) در زمينه نكوهش مردم بصره به سبب اقسام لغزشهايى كه مرتكب شده‌اند امورى را به شرح زير تذكّر مى‌دهد:

اوّل- مردم بصره مردم شهرى هستند كه سه روز دچار انقلاب و دگرگونى وضع خودشان بوده‌اند و روشن است كه بهم ريختگى آنها و در افتادن به آشفتگى به دليل فسادشان بود كه بدان لحاظ استحقاق عذاب را داشتند و كلام امام (ع):

و على اللّه تمام الرابعة، نفرينى است بر عليه آنها كه به عذاب ديگرى مبتلا شوند و در زمين فرو روند.

(٣٧٤٣- ٣٧٤١) دوّم- مردم بصره سپاهيان زن بودند و منظور حضرت، عايشه است، چه او را محور كارهايشان قرار داده بودند. و چون گفتار و انديشه زنان در ميان عرب و ديگر خردمندان به دليل ضعف انديشه و كمى عقلشان نكوهيده بوده، امام (ع) مردم بصره را به همين سبب نكوهش كرده است. همچنان كه رسول خدا (ص) در مورد زنان فرموده است: «زنان در عقل و دين و بهره‌ورى ناقص مى‌باشند.»

نقصان عقلشان به اين دليل است كه شهادت دو زن برابر شهادت يك مرد است تا اگر يكى فراموش كرد ديگرى به ياد داشته باشد. نقصان در دين به اين سبب است كه آنها در قسمتى از عمرشان به خاطر حيض، نماز نمى‌خوانند و روزه نمى‌گيرند. و نقص بهره‌ورى اين است كه ميراث زنان نصف ميراث مردان است. به اين دليل، كسى كه با آنها مشورت و يا بيعت كند از زنان در رأى ضعيفتر است، زيرا هر پيرو از راهنماى خود، در عقل كمتر است.

بنا بر اين توبيخ مردم بصره به وسيله امام (ع) به خاطر اين كه لشكر و ياور زن بوده‌اند بجا و زيباست.

(٣٧٥١- ٣٧٤٤) سوم- به خاطر پيروى از شتر، آنها را نكوهش فرموده و منظور از شتر، شتر