ترجمه شرح نهج البلاغه - ابن ميثم بحرانى ت محمدى مقدم و نوايى - الصفحة ٥٠١ - لغات

(صال): با نيرومندى خود را به كارى واداشت.

(يد جدّاءيا يد جذّاء): دست قطع شده و شكسته.

(الطّخيه): ظلمت و تاريكى، عرب به شب تاريك مى‌گويد ليلة طخياء- تركيب اين كلمه در سخن امام (ع) دلالت بر تاريكى كارها و مشكل بودن آنها دارد و از همين معنى است كلمة طخياء يعنى كلام گنگ و نامفهوم.

(الهرم): سنّ بالا و پيرى.

(الكدح): كوشش و كار (هاتا): اسم اشاره است براى مؤنّث.

(احجى): به عقل نزديكتر است.

(القذى): چيزى كه چشم را آزار دهد مانند غبار و خاشاك.

(الشّجى): چيزى كه از غصه و غم در گلو گير كند.

(التراث): چيزى كه به ارث مى‌ماند.

(ادلى فلان بكذا): به كسى نزديك شدن و چيزى را به او واگذار كردن.

(شتّان ما هما): چقدر دوراند از هم.

(شتان ما عمرو و زيد): زيد و عمرو با هم زياد فرق دارند.

(كور النّاقه): با شتر مسافرت كردن.

(الاقاله): بهم زدن معامله.

(الاستقاله): خواستن از كسى كه معامله را به هم بزند.

(شدّ الامر): كار دشوار شد.

(تشطّر): هر كسى قسمتى را براى خود گرفت.

(الحوزه): طبيعت، ناحيه.

(الكلم): جراحت.

(عثار): لغزيدن. هر گاه پاى شخص به سنگ يا چيزى مثل آن برخورد كند و بيفتد مى‌گويند عثر يعنى لغزيد.

(الصّعبه): شترى كه هنگام محمل بستن يا سوار شدن رام نيست.

(شتق النّاقة بالزّمام و اشتق لها): زمانى است كه سواره مهار ناقه را بكشد و با قدرت آن را از حركت باز دارد.

(الخرم): شكافته شدن و دو تا شدن.

(اسلس لها): آن را آزاد گذاشت.

(تقحّم فى الامر): وقتى انسان خود را در كارى بشدّت وارد سازد.

(منى النّاس): مردم گرفتار شدند.

(الخبط): حركت غير مستقيم.

(شماس): فراوانى اضطراب، دلهره.

(التّلوّن): تغيير حالت.

(الاعتراض): نوعى تغيير حالت. اصل آن در عرض راه، راه رفتن با نشاط و شادى است.

(هن): بر وزن اخ كنايه از چيزى زشت و ناپسند است. اصل آن هنو مى‌باشد. عرب مى‌گويد هذا هتك، يعنى اين زشتى تو است.