ترجمه شرح نهج البلاغه - ابن ميثم بحرانى ت محمدى مقدم و نوايى - الصفحة ٣١٥ - بحث دوم - در اين فصل استعارههايى است كه در عبارت امام(ع) به كار رفته است
دوّم- فرموده امام (ع): «سقفا محفوظا» لفظ سقف خانه را براى محل بلند استعاره آورده است، زيرا ميان اين دو در بلندى و احاطه مشابهت است. سماء كه به معنى محل مرتفع است در باره آسمان فراوان به كار رفته است تا جايى كه اسمى از اسمهاى آسمان شده است. احتمال ديگر اين كه سماء علم منقول نباشد. و منظور حضرت از محفوظا يعنى از شيطانهاى آسمان در امان باشد.
ابن عباس گفته است، شياطين از ورود به آسمان ممنوع نبودند، وارد آسمانها مىشدند و كسب خبر مىكردند، هنگامى كه موسى (ع) متولّد شد از ورود به سه آسمان منع شدند و وقتى كه پيامبر اسلام به دنيا آمد از همه آسمانها ممنوع شدند.
هيچ يك از شياطين نيست كه استراق سمع كند مگر اين كه به طرف او شهابى پرتاب شود. كلام خداوند متعال به همين معنى اشاره دارد: وَ حَفِظْناها مِنْ كُلِّ شَيْطانٍ رَجِيمٍ إِلَّا مَنِ اسْتَرَقَ السَّمْعَ فَأَتْبَعَهُ شِهابٌ مُبِينٌ [١]. به خواست خدا بزودى سر اين موضوع را توضيح خواهيم داد.
فرموده است: تدعمها و لا دسار ينتظمها.
مقتضاى قدرت بندگان و نهايت آن اين است كه هرگاه خانهاى بسازد و يا سقفى برپا دارد بناچار بايد استوانهها و ستونهايى بسازد تا آن سقف را بر آن استوار كند، و يا شبكههاى ارتباطى محكمى براى بستن بعضى به بعضى در اختيار داشته باشد. ولى قدرت حق سبحان برتر و بالاتر از آن است كه نياز به امثال اين امور داشته باشد. با توجه به اين حقيقت امام (ع) قصد كرده است كه با سلب كردن صفات مخلوقات و شرايط عمل بندگان از قدرت او، به عظمت خداوند سبحان و نيرومندى او اشاره كند. معناى كلام امام (ع) اين است كه اين اجرام بزرگ در جوّ بالا معلّق ايستادهاند و محال است كه ذاتاً اجرام سنگين در فضا متوقف
[١] سوره حجر (١٥): آيه (١٧ و ١٨): و آن را از هر شيطان مطرودى حفظ كرديم- مگر آنها كه استراق سمع كنند كه شهاب مبين آنان را تعقيب مىكند.