ترجمه شرح نهج البلاغه - ابن ميثم بحرانى ت محمدى مقدم و نوايى - الصفحة ٢٧ - مقدمه مترجمان

فضيلت از آن كسى است كه به مصداق آيه كريمه: السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ‌ بر اين كار سبقت گرفته است.

در بحث الفاظ، ابن ميثم سه قاعده ترتيب داده كه هر قاعده‌اى به چند قسم و هر قسمى به چند فصل و هر فصلى به چند بحث مطابق نمودار صفحه بعد تقسيم شده است:

قاعده اوّل را در باره دلالت الفاظ بر معانى آورده، و پيرامون ويژگيهاى الفاظ مفرد، مركّب، تشبيه، استعاره، مجاز، حقيقت و ... بحث مى‌كند.

قاعده دوّم را در تعريف خطابه و فايده آن آورده است.

قاعده سوّم را به بيان فضيلت امام (ع) سابقه ايمان، زهد و تقواى آن حضرت از ديدگاه روايات رسول گرامى اسلام، و تقرّب آن بزرگوار نسبت به پيامبر (ص) اختصاص داده است.

بحث الفاظ كه به عنوان مقدّمه شارح در آغاز كتاب آمده بحث نسبتا مفصّلى است و در فهم زيبايى كلام امام (ع) فوق العاده مؤثر است. ما براى مزيد اطلاع خواننده و آشنايى با سبك تقسيم مطالب به قسمتى از آن در صفحه ٢٨ اشاره مى‌كنيم.

٢- شرح نهج البلاغه ابن ميثم دقيقا، يك شرح كلامى و فلسفى است.

بر خلاف شرح ابن ابى الحديد كه بيشتر به وقايع تاريخى پرداخته، و كوشيده است سخن امام (ع) را در رابطه با حوادث گذشته و پيشامدهاى آينده توضيح دهد. هر چند كه مباحث تاريخى در جاى خود بسى لازم و ضرورى است و روشنگرى خاصّى به آيندگان نسبت به گذشته مى‌دهد، امّا سخن امام (ع) بيشتر در رابطه با ايمان و اعتقاد و رفتار اخلاقى و اجتماعى بيان شده است. ابن ميثم با چنين ديدى از نهج البلاغه تلاش مى‌كند، تا ژرفاى كلام امام (ع) در زمينه مسائل اعتقادى، مبدأ و معاد، هدايت و ارشاد را مورد تحقيق و مداقّه قرار داده، عمق سخنان آن حضرت را به قدر توان شرح و بسط دهد. در همين راستا اگر كسى بخواهد تبحّر فوق العاده ابن ميثم بحرانى را در مباحث كلامى و فلسفى و اهميّت شرح كبير او را نسبت به ديگر شروح بسنجد، كافى است كه بدقّت شرح اوّلين خطبه را مطالعه كند تا صحّت اين داورى برايش محرز و مسلّم شود.

بها دادن ابن ميثم به جنبه‌هاى معقول و كلامى گفتار امام (ع) موجب‌