تحريم بهشت بر او به سرشت وجودى قوّه واهمه بر مى‌گردد كه از ادراك علوم كليّه كه ميوه‌هاى بهشت و متنّعم شدن از آن است ناتوان مى‌باشد و تقدير الهى در باره قواى واهمه چنين است. از آياتى كه بر اين حقيقت دلالت دارند اين آيه است:

قالَ رَبِّ بِما أَغْوَيْتَنِي لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ‌ [١]، يعنى چون خلقت مرا چنين سرشتى كه به بهشت راه نيابم و از نعمتهاى آن بهره‌مند نشوم، انسانها را به خواسته‌هاى مادّى و لذّتهاى فريبنده مى‌كشانم و از پرستش تو باز مى‌دارم، تا به بهشتى كه براى آنها آفريده‌اى هدايت نشوند و به آن توجه نكنند. مگر كسى را كه از اغواى من محفوظ بدارى و او را بر قهر و غلبه من مسلّط كنى و آنان بندگان مخلص تو هستند يعنى نفوس كاملى كه از پيروى نيروهاى شيطانى پاك باشند و بر شياطين و قهر آنان مسلّط مى‌باشند.

و معناى توجيهى آيه شريفه: قالَ أَنْظِرْنِي إِلى‌ يَوْمِ^، اين است كه براى انسان دو مقطع وجود دارد، اولى جدا شدن جانها از بدن، دوّمى برانگيخته شدن انسانها و داخل شدن در عالم ديگر چون طبيعت قوّه واهمه دوست داشتن در بقاى در دنياست به اين دليل كه در عالم ديگر بهره‌اى ندارد بهترين زبان حال اين است كه بگويد: قالَ رَبِّ فَأَنْظِرْنِي إِلى‌ يَوْمِ^ [٢].

(١٦٦٨- ١٦٦٦) درباره سخن امام (ع) كه فرمود: فاعطاه اللّه النظرة، بايد گفت كه چون قوّه واهمه و سپاهيان او در بدن تا روز مرگ باقى هستند بهترين بيان در حكمت الهى اين است كه بگويد: قالَ فَإِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ إِلى‌ يَوْمِ الْوَقْتِ^ [٣] و معناى سخن امام (ع) همين است.

[١] سوره حجر (١٥): آيه (٣٩): گفت خدايا چنان كه مرا گمراه كردى من نيز در زمين (همه چيز را) در نظر فرزندان آدم جلوه مى‌دهم و همه آنها را گمراه خواهم كرد بجز بندگان خالص و پاك تو را.

[٢] سوره حجر (١٥): آيه‌هاى (٣٦- ٣٨): گفت پروردگارا مرا تا روزى كه مردم برانگيخته مى‌شوند مهلت بده، خداوند فرمود: تو تا روز رستاخيز از مهلت يافتگانى.

[٣] سوره حجر (١٥): آيه‌هاى (٣٦- ٣٨): گفت پروردگارا مرا تا روزى كه مردم برانگيخته مى‌شوند مهلت بده، خداوند فرمود: تو تا روز رستاخيز از مهلت يافتگانى.