ترجمه شرح نهج البلاغه - ابن ميثم بحرانى ت محمدى مقدم و نوايى - الصفحة ٦٢٧ - فرموده است رجل وكله الله الى نفسه فهو جائر عن قصد السبيل الى قوله بخطيئته

را در شكل ظاهرى مى‌بينند نه در صورت كامل حقيقى كه همان كمال علم و اخلاق است.

٦- روزگار مى‌گذراند در حالى كه به فكر زياد كردن چيزى است كه كمش براى او از زيادش بهتر است. كلمه «جمع» در عبارت امام (ع) به دو صورت با تنوين و بدون تنوين روايت شده است. در صورتى كه با تنوين قرائت شود جمله بعد آن به صورت صفت و كلمه جمع كه مصدر است به جاى اسم مفعول است (يعنى مجموع) به كار رفته است. احتمال ديگر اين كه مقصود از كلمه جمع معناى مصدرى باشد.

و در صورتى كه بدون تنوين و به صورت اضافه قرائت شده باشد به چند صورت قابل فرض است. بنا به قولى «ما» كه مضاف‌اليه جمع است در تمام كردن معنى نيازمند كلمه ديگرى است كه معناى «ما» را داشته باشد تا «ما» ى اوّل را مضاف و «ما» ى دوّم را مبتدا قرار دهيم و تقدير كلام چنين خواهد بود، من جمع ما الّذى قلّ منه خير ممّا كثر ولى چون اظهار «ما» ى دوّم شبيه تكرار بوده و موجب سستى كلام مى‌شده از كلام حذف شده است و همان «ما» ى اوّل معناى «ما» ى دوّم را افاده مى‌كند.

بنا به قولى: كلمه مقدّر محذوف «ان» بوده است، مانند ضرب المثل عرب كه مى‌گويد: تسمع بالمعيدى خير من ان تراه، «و صفت معيدى بشنوى بهتر است كه خود او را ببينى». مطابق اين قول تقدير كلام چنين خواهد بود: من جمع ما ان قلّ منه خير ممّا كثر و مقصود از تكثير استكثار است، بدين توضيح كه فرد مورد خشم خدا از آغاز عمر شبهات و آراى باطل را جمع آورى مى‌كند كه به يقين اندك آن از بسيارش بهتر است و باطل آن از صحيحش بيشتر.