ترجمه شرح نهج البلاغه - ابن ميثم بحرانى ت محمدى مقدم و نوايى - الصفحة ٥٨٠ - شرح

براى اقامت انتخاب كرده‌اند. اين چنين آبى موجب بروز سوء هاضمه، كند ذهنى، فساد طحال، امراض پوستى و امثال اينها كه پزشكان نام برده‌اند مى‌شود.

همه اينها موجب تنفّر زندگى با آنها و ناخشنودى از توسعه شهرشان شده است.

هشتم- بصره گنديده‌ترين خاك را دارد و اين به خاطر رسوب فراوان آب و گنديده شدن آن است.

نهم- بصره دورترين شهر از آسمان است كه توضيح آن بزودى خواهد آمد.

دهم- نُه دهم شرّ در بصره است. احتمال دارد مقصود امام (ع) مبالغه در نكوهش سرزمين بصره باشد و منظور آن حضرت منحصر كردن شرور به ده قسمت نبوده است. توضيح اين كه چون در بصره شرور فراوانى وجود داشته كه در ديگر شهرها وجود نداشته است، امام (ع) به عنوان مبالغه اظهار فرمودند كه نه دهم شرّ در بصره است، منظور حضرت وجود شرّ فراوان و عظيم در بصره بوده است.

احتمال ديگر اين كه منظور حضرت مجموع اخلاق پستى باشد كه در مقابل اصول كمالات نفسانى است كمالات نفسانى عبارتند از: دانش دلاورى، پاكدامنى، بخشندگى، دادگرى و براى هر يك از اين پنج فضيلت حالت افراط و تفريط وجود دارد كه ده صفت مى‌شود.

شبيه‌ترين اعمال به اعمالى كه ذكر شد و از مردم بصره صادر شده ولى مورد نظر حضرت در امر نكوهش نبوده است اعمالى مانند تبذير و مانند آن است. احتمال دوّم هر چند احتمال لطيفى است ولى صحّت آن بعيد به نظر مى‌رسد.

(٣٧٦٨- ٣٧٦٣) يازدهم- كسى كه در ميان مردم بصره زندگى كند به گناه گرفتار مى‌شود، زيرا كسى كه در ميان آنها زندگى كند ناگزير است به روش آنها در آيد و آداب و