آب آفريده يك طبقه از اين و يك طبقه از آن تا هفت طبقه سپس يك طبقه آتشين كه طبقه هفتم نمايان آنست بر گرد آن قرارداده، از اين رو حرارت آن بيشتر از ماه است. گفتم قربانت ماه چطور؟

فرمود براستى خداى تبارك و تعالى ماه را از نور آتش و گاز آب آفريده يك طبق از اين و يك طبق از آن تا چون بهفتمين طبقه فوقانى رسيده بر گرد آن طبقه‌اى از آب پوشانيده از اين رو ماه از آفتاب خنك‌تر گرديد.

شرح-

آفتاب نزد دانشمندان هيئت يونانى جسمى است اثيرى و مستدير و ذاتا نورانى در ضخامت فلك خارج مركز خود بطورى كه در دو نقطه زيرين و زبرين باد و سطح آن فلك شريك است ولى در نظر دانشمندان هيئت جديد توده بزرگى است از ماده كه ميليونها بار از كره زمين ما بزرگتر است و از سرعت حركت و چرخش مواد خود هميشه در حالت ذوبان است و طوفانهائى از شعله و حرارت پديد ميكند، آنچه تاكنون توانستند بفهمند چند طبقه است طبقه مركزى و طبقه گازى كه آن را احاطه كرده و طبقه مواد سائله و طبقه صخره‌هاى سخت چون صخره‌هاى زمين و طبقه شعله‌هاى آتشين كه بصورت انفجارهاى سخت و طوفانى در سطح آن پديد مى‌شود و طبقه فسفر كه گاز مانند است و اشعه پراكنده ميكند ولى از پيوست مواد آن نمايش جامه ميدهد و آنچه از عناصر تاكنون در آفتاب كشف شده.

١- كلكيوم كه در قسمتهاى درخشنده آفتاب ميچرخد و يا در هواى جوى آن متمركز مى‌شود.

٢- هيدروژن كه در دامنه‌هاى اشعه زيرين آن نمايان است.

٣- اكسيژن كه در تارك قرص خورشيد نمايان است.

٤- صديوم كه در تجربه و مطالعه نخستين عنصريست كه در آن كشف شد، در اين روايت طبقات كره آفتاب را هفت شمرده يك طبقه آب خالص كه ظاهرا همان هيدروژن است و يك طبقه نور آتش كه شامل عناصر ديگريست بعلاوه از نور كه از نظر طبيعى خودش عنصر سائلى است مانند كالوريك كه حرارت بدان تفسير شده يا تشعشع جسم نور دهنده است و بهمين جهت گفته‌اند در هر ثانيه چهار مليون تن از حجم و ثقل اين كره بزرگ كم مى‌شود و بتدريج نشاط آن در نقصان است و در نتيجه پس از هزارها بلكه مليونها سال مانند حبه ذغالى كه آتش گرفته و كم كم محترق مى‌شود تا فانى ميگردد و جز اندكى خاكستر از آن نميماند تاريك و فسرده و سرد مى‌شود و در نتيجه متلاشى ميگردد و فرموده قرآن‌ إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ‌ محقق ميگردد و در هر صورت مفاد خبر اينست كه ماده كلى كره خورشيد همان گاز هيدروژن است و از آن طبقه نورى مخلوط بعناصر ديگر توليد مى‌شود كه از آن بنور آتش تعبير شده زيرا شعله آتش همان گاز ازت است كه داراى حرارت و مخلوط با مواد و عناصر ديگريست و سپس تبديل بگاز هيدروژن مى‌شود و دوباره توليد نور ميكند تا در بار هفتم كه نور آن ديگر تبديل بهيدروژن نميشود بلكه تشكيل اتمسفر ميدهد و اشعه پراكنده ميكند و اما ماه‌