احسن القصص - مُهری، محمد جواد - الصفحة ٥٢٩
٨) آخرین حج[١] پیامبر (ص) و ماجرای غدیرخم
پیامبر (ص) در سال دهم هجرت از طرف خدا مأمور شد، که در آن سال شخصاً در مراسم حج شرکت کند و آنچه از احکام حج و هدف از حج هست به مردم ابلاغ نماید و پیرایهها را از این عبادت سیاسی، عبادی دور سازد.
در ماه ذی القعده دستور داد، که در شهر مدینه و میان قبایل اعلام کنند که پیامبر (ص) امسال عازم زیارت خانه خداست. این اطّلاعیه شوق و علاقۀ فراوانی را در دل گروه عظیمی از مسلمانان برانگیخت و به دنبال آن، هزاران نفر در اطراف مدینه خیمه زدند و همگی در انتظار حرکت پیامبر (ص) بودند.
پیامبر در بیست و شش ذی القعده، ابودجّانه را جانشین خود در مدینه قرار داد
[١] . این تنها حجّی بود که پیغمبر (ص) بعد از مهاجرت به مدینه انجام دادند، این حج را به اسامی مختلف در تاریخ ثبت نمودهاند، از قبیل: «حجّه الوداع»، «حَجَه الاسلام»، «حَجَه البلاغ»، «حجه الکمال» و «حَجَه النمام». (خلاصه الغدیر ،ص ٢٣).
باید توجه داشت که رسول خداm اگرچه ٥٣ سال عمر شریف خود را کنار کعبه و زیارت آن گذرانیده، ولی در شریعت اسلامی طبق فرمایش امام صادق علیه السلام تنها سه بار عمره و یک مرتبه حج انجام داده است. زیرا دستور حج طبق آیۀ ٢٧ سورۀ حج در سال دهم هجرت نازل شد که از آن تاریخ تا وفات پیامبر کمتر از سه ماه باقی مانده بود. (تشریع در دهه اول ذی الحجه سال دهم، و ارتحال حضرت ٢٨ صفر سال ١١ هـ. بود).
عمرههای سه گانۀ آن حضرت طبق حدیث بالا بدین قرار بود:
١- سال ششم هجری (به همراه ١٤٠٠ نفر) از محلی به نام «عُسفان» در «حُدَیبیّه» احرام بست که سرانجام با ممانعت کفار قریش روبرو شد، و برگزاری آن به سال هفتم موکول گردید.
٢- سال هفتم از «جُحْفه» محرم شد که به «عُمره قضاء» معروف است.
٣- سال هشتم از «جِعِرانه» به هنگام مراجعت از جنگ «حُنَیْن» صورت گرفت. (کافی، ج ٤، ص ٢٥١، ح ١٠).
بالاخره در سال دهم هجری عمرهای همزمان با حج صورت پذیرفت که عمرههای عملی آن سرور را به سه مورد میرساند. امام صادقj افزون بر این مطلب میفرمایند: کلیۀ عمرههای آن سرور همگی در ماه ذی القعده بوده است. (همان مدرک، ح ١٣ و ١٤)