[١] . ساختمان آغازین مسجد به طول ٣٥ متر و عرض ٣٠ متر آغاز شد، و در کنار آن خانۀ ساده‌ای برای پیامبر اکرمm منظور گردید، و بنای آن هفت ماه طول کشید، و بدین ترتیب آن بزرگوار از میزبان خود تشکّر نموده و به منزل خود منتقل شد. بنای مسجد خیلی ساده بود، ارتفاع دیوارهای آن از دو متر تجاوز نمی‌کرد و سقف و پوشش نداشت و کف آن با شن‌های نرم مسطح گشته، و از فرش و زیرانداز خبری نبود! ولی مسلمانان با شور و عشق در آنجا گرد آمده و به سخنان پیامبر گوش داده، و تمام تدابیر سیاسی و اجتماعی از همان مسجد ریشه می‌گرفت.

اکنون این مسجد مقدّس پس از بارها بازسازی در طول اعصار، با بنایی زیبا و بی‌نظیر، با مساحت ٨٢٠٠٠ مترمربع با سقف پوشیده، و به علاوه با صحن‌های اطراف و پاکیزه مجموعاً با مساحت ٤٠٠٥٠٠ مترمربع به اندازه شهر مدینه زمان رسول خدا پر از زائران و مردم نمازگزار است، که از نظر معماری و استحکام و وسعت، رتبۀ اول جهان را به خود اختصاص داده است.

جایگاه هاي مهم مسجدالنبی:

١- روضه نبوی: بخشی از ناحیۀ جنوب شرقی مسجد النبی را به طول ٢٢ متر از مرقد پیامبر تا منبر و به عرض ١٥ متر از ضلع جنوبی مرقد تا «ستون حَرَسْ» به مساحت ٣٣٠ مترمربع «روضه النبی» گویند که نماز خواندن در آن مکان خیلی مورد تأکید قرار گرفته و ثواب زیادی دارد. در مرزهای این محوّطه «منبر، محراب النبی، مرقد النبی» واقع شده، که در حدیثی رسول خداm آن ناحیه را باغ و سرزمین بهشت خوانده است. (کافی، ج ٤، ص ٥٥٤)

٢- منبر: در سمت راست محراب رسول خداm منبر دوازده پلّه‌ای دیده می‌شود که دارای دَرْ است و سه پله آن بیرون در، و نُه پلّه آن در درون قرار گرفته است. این منبر در سنۀ ٩٩٨ هجری قمری از طرف «سلطان مراد عثمانی» به مسجد فرستاده شد و خود از سنگ مرمریت سفید و نفیس و یکپارچه ساخته شده و جزء عجائب دنیا به شمار می‌آید. (مرآه الحرمین، ص ٥٣٧).

قابل توجه اين که مسجد النبی در آغاز، منبر نداشت و پیامبر خداm به صورت ايستاده می‌ایستاد

مسجدالنبی در زمان پیامبر خداm تنها سه در عمومی داشت: «باب عاتکه» در ضلع جنوبی، «باب الرحمه» در ضلع غربی، «باب جبرئیل» در میان دیوار شرقی.

درهای مسجدالنبی در طول تاریخ متغیر بود، گاهی کم و گاهی زیاد می‌شد، و جاهای آنها تغییر می‌یافت و اکنون ده ها درب اصلی و فرعی در اطراف مسجد مورد استفاده زائران قرار گرفته است. (اقتباس از كتاب در سرزمين وحي، تاليف نويسنده ).