سوی «اذرعات» شام و تعداد کمی به سوی «خیبر» و گروهی به «حیره» رفتند و باقیماندۀ اموال و اراضی و باغات و خانه‌های آنها به دست مسلمانان افتاد. هرچند تا آنجا که می‌توانستند، خانه‌های خود را به هنگام کوچ کردن تخریب کردند و ...[١]

٥) جنگ احزاب (خندق)[٢]

خداوند در قرآن مجید، در آیات متعدّدی،[٣] پیرامون یکی از مهم ترین‌حوادث‌تاریخ اسلام یعنی‌جنگ احزاب‌بحث می‌کندکه منافقان، یهودیان و قبایل مختلف قریش و بت‌پرستان، دست به دست هم داده بودند، تا اسلام و مسلمین را نابود کنند.

نخستین جرقۀ جنگ از ناحیۀ گروهی از یهودیان قبیله بَنی نَضیر روشن شد، آنها به مکّه آمدند و طایفۀ قریش را به جنگ با پیامبر (ص) تشویق کردند و به آنها قول دادند تا آخرین نفس در کنارشان می‌ایستند.

سپس به سراغ قبیلۀ غَطْفان رفتند و آنها را نیز آماده کارزار کردند، این قبائل از هم پیمانان خود مانند قبیلۀ بنی اسد و بنی سلیم نیز دعوت کردند و چون همگی خطر را احساس کرده بودند، دست به دست هم دادند، تا کار اسلام را برای همیشه تمام کنند.

از همۀ قبائل ده هزار نفر فراهم آمدند و سه لشکر بودند و فرمانده کلّ ابوسفیان بن حَرْب بود. سواران خُزاعی در فاصله چهار روز از مکّه به مدینه آمدند و پیامبر (ص) را از حرکت قریش و احزاب با خبر ساختند.

[١] . رک: تاریخ پیامبراسلام،ص ٣٣٥ به بعد؛ تفاسیر نمونه، قرطبی، نورالثّقلین، مجمع البیان ، ذیل آیات سوره حشر.

[٢] . این غزوه، در شوّال سال پنجم هجرت واقع شد. (تاریخ پیامبراسلام ،ص ٣٢٩).

[٣] . سوره‌های بقره/ ٢١٤ ؛ احزاب/٩-٢٦ ؛ آل عمران/ ٢٦، ٢٧ ؛ نور/ ٦٢-٦٤. [رک: به شأن نزول‌های آیات فوق در تفاسیر مختلف].